閱讀 卷 6 海牛從海底取出卡維安珠寶,夜間放在海灘上,在光芒中吃草。商人從伏擊處出來,等到海牛離珠寶遠去,商人用泥土覆蓋珠寶,然後爬上樹躲藏起來。故事以此類推。 詩聯 2938

M6:2938 — این سخن پایان ندارد موش ما / هست بر لبهای جو بر گوش ما

این سخن پایان ندارد موش ماهست بر لبهای جو بر گوش ما
✦ 以your language呈現此詩聯

M6:2938

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — 摘自他的瑪斯納維講座錄音

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: این سخن پایانی ندارد، موشِ قصهٔ ما در انتظار است؛ بر لب جوی ایستاده و گوشش به ماست. معنا: مولانا در این بیت به شیوهٔ خودآگاهانه، به وقفه‌ای در روایت اشاره می‌کند و موشِ قصه را نمادی از ادامهٔ ناگزیرِ داستان یا انتظار شنونده برای تکمیل حکایت می‌داند.

شرح

مولانا، در مقام قصه گویی که دریایی از معانی در سینه دارد، گاه به گاه از مسیر اصلی حکایت منحرف می‌شود تا نکته‌ای عمیق‌تر را بیان کند. اما بی‌درنگ به یاد می‌آورد که نخی از روایت گسسته شده و مخاطبی مشتاق در انتظار ادامهٔ داستان است. این بیت دقیقاً چنین لحظه‌ای را به تصویر می‌کشد؛ «موش» در اینجا نمادی است گویا از آن رشتهٔ روایت، یا شاید از آن بخش از وجود مولانا که متعهد به تمام کردن حکایات است، یا حتی می‌توان آن را نمادی از گوش شنوا و منتظر مخاطب دانست که همچون موشی بر لب جوی، چشم بر گوینده دوخته تا قطرهٔ بعدی سخن از لبانش جاری شود.

من بارها تأکید کرده‌ام که مولانا شاعری صنعت‌گر مانند حافظ نیست که کلامش را چکش‌کاری کند و صیقل دهد. او بسان رودخانه‌ای خروشان، سخن را جاری می‌کند و گاهی این جوش‌وخروش، شاخه‌های فرعی می‌سازد. این بیت، اعترافی است بازیگوشانه و خودآگاهانه به همین طبیعت سیال و بی‌پایان کلام او. او می‌گوید این سخن، این جریان معنوی، انتهایی ندارد؛ گویی نفسِ قصه خود موجودی زنده است، یک «موش» که منتظر ادامهٔ حیات خود است. او نمی‌تواند از این موش، از این رشتهٔ زندگی‌بخشِ روایت، روی برتابد.

این لحظه از سخن‌گویی مولانا، تذکری است به ما که مثنوی نه یک کتاب فلسفه با ساختار منطقی خشک، که جزیره‌ای است در دریای معارف (چنانکه خود مولانا فرمود: «فرجه‌ای کن در جزیرهٔ مثنوی»). او غواص آن دریاست، و در این جزیره، کلامش به شکلی طبیعی و بی‌تکلف، گاهی از اصل مطلب فاصله می‌گیرد و سپس با ظرافت و با اینگونه کنایات شیرین، به اصل بازمی‌گردد. این «موش» همان توقعی است که از تداوم جریان حیات و معنا در کلام او داریم؛ توقعی که همواره برآورده می‌شود، زیرا سخن مولانا، همچون دریای وجود خودش، پایان‌ناپذیر است.

نکات کلیدی

  • مولانا در این بیت به شیوهٔ خودآگاهانه، به فرآیند قصه گویی خود اشاره می‌کند.
  • «موش» نمادی است از رشتهٔ پیوستهٔ روایت یا انتظار مشتاقانهٔ شنونده.
  • سخن مولانا همچون جویی روان و بی‌پایان است که هرگز متوقف نمی‌شود.
  • این بیت نشان‌دهندهٔ سبک طبیعی، بی‌تکلف و فی‌البداههٔ مولانا در سرودن مثنوی است.

Sources: d6-s66 · 00:58:01 d6-s66 · 00:64:52 d6-s66 · 00:68:52 s01 - Framing the whole project - Mowlana is sea-like s01 - Framing the whole project - The Masnavi as the "island in the spiritual sea" s01 - Framing the whole project - Mowlana doesn't craft like Hafez does

به زبانِ تو — 您的語言 · AI

討論 — 就此詩節提問——答案源自《瑪斯納維》,每節詩句皆有引證

除非您分享,否則您的對話僅會留在此裝置上。

讀者們的提問

尚無分享的提問——您的提問或可為濫觴。