閱讀 卷 6 阿卜杜勒·高特(Abdul Ghawth)被仙女帶走,多年居住於仙女之間的故事。多年後,他回到城市,卻無法忍受與自己的孩子分離,因為他與那些仙女之間存在著同類相親和心靈相通的關係。 詩聯 2974

M6:2974 — که مرورا گرگ زد یا ره‌زنی / یا فتاد اندر چهی یا مکمنی

که مرورا گرگ زد یا ره‌زنییا فتاد اندر چهی یا مکمنی
✦ 以your language呈現此詩聯

M6:2974

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — 摘自他的瑪斯納維講座錄音

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: که شاید گرگی به او حمله کرده باشد یا راهزنی ربوده‌اش باشد، یا در چاهی افتاده باشد و یا در کمینی به دام افتاده باشد. معنا: این بیت از زبان فرزندان عبدالقوس، سرنوشت نامعلوم پدرشان را روایت می‌کند و گمانه‌زنی‌های آنان را دربارهٔ بلایایی که ممکن است بر سر او آمده باشد، برمی‌شمرد.

شرح

این بیت، همچون پرده‌ای گشوده بر صحنه‌ای از داستان عبدالقوس در دفتر ششم مثنوی، از زبان فرزندان اوست که در پی سرنوشت نامعلوم پدرشان گمانه‌زنی می‌کنند. مولوی با لطافتی خاص، این پرسش‌های معصومانه را به تصویر می‌کشد: «که بابامون چی شد؟ گرگ خوردش؟» این تعبیر بی‌درنگ یادآور قصه یوسف است که برادرانش به دروغ ادعا کردند گرگ او را درید. یا شاید «رهزنان» او را ربوده‌اند، یا در «چاهی» افتاده، یا «مکمنی»، کمین‌گاهی او را در خود فروبرده است.

آنچه در این روایت اهمیت دارد، صرفاً وقوع یک حادثه نیست؛ بلکه فقدان و معمای «غیبت» است. این‌که یک وجود، ناگهان از عرصه زندگی رخت برمی‌بندد و جای او با پرسش‌ها و حدس و گمان‌های بی‌پایان پُر می‌شود. این تنها داستان عبدالقوس نیست، بلکه روایتی از وضعیت عام انسانی است در مواجهه با فقدان عزیزان. در ادامهٔ این حکایت، مولوی به نکته‌ای عمیق‌تر اشاره می‌کند: «جمله فرزندانش در اشغال مست / خود نگفتندی که بابایی بوده‌ست». فرزندان، چنان درگیر این قصه‌سرایی‌ها و گمانه‌زنی‌ها می‌شوند که رفته‌رفته «خود نگفتندی» که اصلاً پدری داشته‌اند. این، فاجعه‌ای خاموش‌تر از مرگ است: فاجعهٔ «فراموشی» وجود پدر در اذهان فرزندان.

این بیت و این داستان، اگرچه در ظاهر روایتی ساده است، اما به لایه‌های عمیق‌تری از هستی‌شناسی مولوی اشاره دارد. مولوی همواره به دنبال کشف «راز»هاست و در سکوت و غیبت، بیش از هر چیز «حضور» را می‌جوید. غیبت پدر، نه تنها جای خالی جسم اوست، بلکه محکی است برای یاد و حضوری که از خاطرها می‌رود. این گونه روایت‌ها، خواننده را به تأمل در باب ماهیت حضور و غیبت، یاد و فراموشی و نیز چگونگی شکل‌گیری داستان‌ها و روایات در مواجهه با ناشناخته‌ها دعوت می‌کند.

نکات کلیدی

  • روایتگری مولوی از معمای فقدان: بیت نشان می‌دهد چگونه غیبت یک شخص، به محور گمانه‌زنی‌ها و خلق داستان‌ها بدل می‌شود.
  • فقدان، نه تنها یک رویداد، بلکه یک آزمون برای یادآوری و حافظه است که می‌تواند به فراموشی کامل منجر شود.
  • مولانا با داستان‌سرایی‌های بظاهر ساده، به لایه‌های هستی‌شناسانهٔ عمیق‌تری از وضعیت انسانی و رابطهٔ ما با حضور و غیبت اشاره می‌کند.

Sources: d6-s67 · 24:11:00 d6-s67 · 25:20:00

به زبانِ تو — 您的語言 · AI

討論 — 就此詩節提問——答案源自《瑪斯納維》,每節詩句皆有引證

除非您分享,否則您的對話僅會留在此裝置上。

讀者們的提問

尚無分享的提問——您的提問或可為濫觴。