閱讀 卷 6 主人勸女兒的母親不要責罵奴隸,說他會不懲罰他就能讓他放棄這份貪念,這樣既不會把肉烤焦,也不會讓肉生吃 詩聯 307

M6:307 — ضرب دف و کف و نعرهٔ مرد و زن / کرد پنهان نعرهٔ آن نعره‌زن

ضرب دف و کف و نعرهٔ مرد و زنکرد پنهان نعرهٔ آن نعره‌زن
✦ 以your language呈現此詩聯

M6:307

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — 摘自他的瑪斯納維講座錄音

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: ضربهٔ دف و دست‌زدن و فریاد مرد و زن، نعره و فریادِ آن رنج‌دیده را پنهان کرد.

معنا: این بیت به پنهان‌ماندنِ ندای درد و رنجِ حقیقی، در میانِ غوغای ظاهریِ شادی‌ها و هیاهوی دنیوی اشاره دارد؛ جایی که شور و شوقِ جمعی، صدای تنهایی و عذاب فردی را محو می‌کند.

شرح

این بیت، که از حکایتِ ظریف و در عین حال عمیقِ غلام و عروسِ دروغین آمده، برای من سرشار از معانیِ مهمِ وجودی و معرفتی است. ببینید، مولانا در اینجا وضعیتی را به تصویر می‌کشد که در آن، هیاهوی جمعی و شور و غوغای ظاهری، صدای حقیقتِ تلخ را پنهان می‌کند. ضرب دف و کف‌زدن و نعرهٔ مرد و زن، نمادی است از جشن‌های بی‌ریشه، از غرق‌شدن در ظواهر دنیا، و از آن شور و هیجاناتی که اغلب فاقد عمق و اصالت هستند.

در پس این جشن و هیاهو، یک «نعره‌زن» حقیقی وجود دارد؛ کسی که از سرِ رنج و حقیقتِ درد، فریاد می‌کشد. او در حقیقت همان «هندو» یا غلام است که در آن شبِ زفافِ دروغین، در حالِ تجربهٔ شکنجه‌ای عمیق است. فریادِ او شنیده نمی‌شود، چرا که صدای دف و کف و نعره‌های بی‌حسابِ جمعیت، بر آن غالب است. این پنهان‌شدنِ صدای حقیقت در زیرِ بوق و کرنایِ باطل، در مثنوی یک تمِ مکرر است؛ یعنی این عالم چنان است که اغلبِ مردم در خوابِ غفلت یا در مستیِ ظواهرِ آن غرق‌اند و از ندایِ بیدارکنندهٔ باطن و حقیقت، بی‌خبر می‌مانند.

من این بیت را نمادی از گمراهیِ انسان در برابر فریبندگی‌های جهان می‌دانم. مولانا در ادامهٔ همین حکایت، دنیا را به «گنده‌پیر»ی تشبیه می‌کند که خود را چون «نوعروس»ی می‌آراید تا مردمان را بفریبد. آن شور و شوقِ جمعی، آن رقص و پایکوبی، همان آرایشِ فریبندهٔ این گنده‌پیر است که صورتِ زشت و کهنسالیِ او را می‌پوشاند. انسان نیز گاه چنان در این «غرور» (به معنای گول‌خوردگی) فرو می‌رود که صدایِ هشدارِ وجدان، یا فریادِ رنجِ پنهانِ حقیقت را نمی‌شنود. این همان است که در جای دیگر می‌گفتم: ما آدمیان اغلب شیفتهٔ صورتیم و از سیرت غافل. این بیت، به طرزی دردناک، یادآوری می‌کند که شور و شوقِ کاذب، چگونه می‌تواند گوش‌ها را بر روی دردِ راستینِ انسان‌ها، یا بر روی هشدارهای معرفتی ببندد.

نکات کلیدی

  • ظاهرِ پرغوغا می‌تواند حقیقتِ رنجِ پنهان را بپوشاند.
  • فریبندگیِ دنیوی اغلب با هیاهوی سطحی و شادی‌های بی‌ریشه همراه است.
  • باید از ورای جشن‌ها و سرورهای ظاهری، به ندایِ رنجِ حقیقی گوش فرا داد.
  • این بیت هشداری است در باب گول‌خوردگی و غفلت از حقایق درونی در میان شور و شوق‌های بیرونی.

Sources: d6-s08 · 31:45:00

به زبانِ تو — 您的語言 · AI

討論 — 就此詩節提問——答案源自《瑪斯納維》,每節詩句皆有引證

除非您分享,否則您的對話僅會留在此裝置上。

讀者們的提問

尚無分享的提問——您的提問或可為濫觴。