閱讀 卷 6 仲介在大不里士城裡散發消息,收集到少量東西,然後那位外鄉人前往稅務官的墓地瞻仰,並在墓前以哀悼的方式講述這個故事。 詩聯 3314

M6:3314 — کو همان‌جا که دل و اندیشه‌اش / دایم آن‌جا بد چو شیر و بیشه‌اش

کو همان‌جا که دل و اندیشه‌اشدایم آن‌جا بد چو شیر و بیشه‌اش
✦ 以your language呈現此詩聯

M6:3314

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — 摘自他的瑪斯納維講座錄音

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: کجاست آن‌جا که دل و اندیشهٔ آدمی همیشه چون شیر در بیشهٔ خود، به آن تعلق داشت؟

معنا: این بیت از مقصد حقیقی جستجوی انسان می‌پرسد: آن جایگاه اصیلی که قلب و عقل آدمی همچون شیری در بیشه‌اش، همواره بدان متعلق بوده و در آنجا آرام و قدرتمند می‌زیسته است.

شرح

این بیت در ادامهٔ سخنان «وامدار» یا همان فاخته‌ای می‌آید که «کو کو» می‌گوید و به دنبال کاشانهٔ خویش است. مولانا در اینجا به خواننده می‌گوید که اگر به حقیقت این «کو گفتن» واقف باشی، درمی‌یابی که در اصل چه چیزی را باید جستجو کنی؛ باید آب را از سرچشمه‌ها برداری. آن «کو»ی اصلی، آنجاست که صفات رحمت و قدرت و فطنت ریشه دارند؛ همان سرچشمه‌ای که پیش از این در مثنوی به آن اشاره کرده‌ام.

بیت حاضر دقیقاً به همان سرچشمه اشاره می‌کند و از ما می‌پرسد: «کجاست آن‌جا که دل و اندیشه‌اش، دائم آن‌جا بود چو شیر و بیشه‌اش؟» یعنی، کوی اصلی آنجاست که دل و اندیشهٔ آدمی، نه به مثابه مهمانی گذرا، بلکه چون شیر در بیشهٔ خود، به آن تعلق دائمی داشته است. شیر در بیشهٔ خویش غریبه نیست؛ در آنجا صاحب‌قدرت و آرام است، متعلق به آنجاست و هیچ غمی از غربت ندارد. این مثالی است که مولانا برای بیان تعلق ذاتی قلب و خرد انسان به آن اصل اعلی می‌آورد. دل و اندیشهٔ ما نیز در واقع در آن جایگاهِ متعالی غریبه نیستند؛ آنجا بیشهٔ حقیقی آن‌هاست، جایی که قدرت و اصالتشان را بازمی‌یابند.

این کو گفتن، تمنّایی است که از امید و از حزن و اندوه برمی‌خیزد. انسان در هنگام مشکلات و بیماری‌ها، چشم‌امیدش به آن جایگاه است. آنجاست که دل به سوی او اشاره می‌کند، حتی اگر زبان تنها «یا هو» بگوید. در اینجا، مولانا میان سالک و واصل تمایز قائل می‌شود. آن ولیّ خداوند، آن انسان کامل و «واصل»، هرگز «کو کو» نمی‌گوید؛ زیرا او «مع‌الله» است و حضوری دائمی در پیشگاه محبوب دارد. اما ما که هنوز سالکیم و در مسیر جستجو، «کو کو» می‌گوییم و به دنبال آن جایگاه اصلی خود هستیم. این «کو» گفتن، هرگز نشانهٔ ناامیدی یا تنهایی وجودی نیست، بلکه تمنّایی از سر امید به وصال و بازگشت به بیشهٔ حقیقی دل و اندیشه است.

نکات کلیدی

  • «کو گفتن» حقیقی، جستجوی سرچشمهٔ الٰهی است، نه حل مشکلات زمینی.
  • قلب و اندیشهٔ انسان به طور ذاتی و اصیل به مبدأ و منشأ الٰهی تعلق دارند.
  • تمثیل «شیر در بیشه‌اش» نمادی از قدرت، آرامش و تعلق اصیل قلب و خرد در جایگاه حقیقی خود است.
  • اشتیاق عارفانه به وصال، تلاشی برای بازگشت به وطن اصلی روح است، نه نالهٔ ناامیدی یا تنهایی وجودی.

Sources: d6-s74 · 00:39:52 d6-s74 · 00:40:40 d6-s74 · 00:42:57

به زبانِ تو — 您的語言 · AI

討論 — 就此詩節提問——答案源自《瑪斯納維》,每節詩句皆有引證

除非您分享,否則您的對話僅會留在此裝置上。

讀者們的提問

尚無分享的提問——您的提問或可為濫觴。