閱讀› 卷 6› 花拉子模沙（Khwarazmshah）陛下在巡遊隊伍中看到一匹非常稀有的駿馬，國王的心為其美麗和矯健所吸引。伊瑪德·穆爾克（Imad-ul-Mulk）卻讓國王對這匹馬的熱情降溫，國王因此選擇了他的看法。正如哈基姆（Hakim）所說：‘當嫉妒的舌頭變為奴隸販子，你就會遇到一個用粗麻布製成的約瑟夫。’由於約瑟夫的兄弟們嫉妒地從中作梗，使得他在買家心中的巨大魅力被掩蓋，顯得醜陋，以至於‘他們對他感到厭棄。’› 詩聯 3371
M6:3371 — مر بدان را ستر چون حلم خدا / خلق او بر عکس خلقان و جدا
M6:3371
شرحِ سروش — 摘自他的瑪斯納維講座錄音
این متن بر پایهٔ سخنرانیهای ضبطشدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.
ترجمه و معنا
ترجمه به فارسی روان: آن نیکوکار گناهکاران را میپوشانْد، همچون حلم و بردباریِ خداوند؛ اخلاق او بر خلاف و جدا از اخلاقِ عامهٔ مردم بود. معنا: این بیت از اخلاق نیکِ وزیری حکایت میکند که عیبهای مردمِ بد را میپوشاند، همانند خداوند که بر گناهان بندگانش پرده میکشد، و این ویژگی او را از عامهٔ مردم متمایز میکرد.
شرح
این بیت تصویری درخشان از وزیری خردمند و عارفمسلک را به ما نشان میدهد که در دربار پادشاهی مستبد، دو نقش کلیدی ایفا میکرد. یکی شفاعت و پدری برای نیازمندان و دیگری «ستر» بر بدیهای بَدان. من تأکید میکنم که «ستر» یعنی پوشاندن عیبها و گناهان دیگران، نه افشا کردن و آبروبری. این صفت، به تعبیر مولانا، «چون حلم خدا» است؛ یعنی همانگونه که خداوند با حلم خود بر گناهان بندگانش پرده میکشد و فوراً به مجازات نمیپردازد، این وزیر نیز چنین روحیهای داشت.
اخلاق این وزیر، «برعکس خلقان و جدا» بود. مردمان عادی، متأسفانه، اغلب مایل به فاش کردن عیوب دیگران، آبروبری و بر باد دادن حیثیت آنها هستند. اما این وزیر، این صفت الهیِ «ستر» را داشت و دیگران را «لو نمیداد». این نکته، بسی مهم است. مولانا در اینجا یک الگوی اخلاقی ارائه میدهد که بسیار فراتر از اخلاق عمومی زمانه خود و هر زمان دیگری است. او به جای آنکه از ستم سلطان شکایت کند یا به تقابل مستقیم با او بپردازد، راهی برای «خدمت در بستر ستم» مییابد؛ راهی که از طریق آن میتوان شدت استبداد را کاهش داد و به مصلحت خلق گام برداشت. این رویکرد، در واقع، یک «مهار از درون» است که به جای نفی کامل ساختار، در آن نفوذ کرده و آن را تعدیل میکند. اینگونه انسانها، به راستی «غریب و محتبس» در آن موقعیتها بودند، اما برای خیرخواهی، این جامهها را بر تن میکردند.
نکات کلیدی
- پوشاندن عیبهای دیگران، صفتی الهی و اخلاقی والا است.
- اخلاق وزیر، بر خلاف اخلاق رایجِ افشاگری، بر ستر و حلم الهی استوار بود.
- مولانا الگویی از خدمتگزاری در بستر استبداد را نشان میدهد که هدفش کاهش ستم است.
- این خُلقِ وزیر، نشان از شخصیت ممتاز و جداگانه او از عامهٔ مردم دارد.
Sources: d6-s75 · 01:14:55
This text was reconstructed from Dr. Abdolkarim Soroush's recorded Masnavi lectures. It has not been reviewed and approved by him.
Translation & meaning
Translation: He covered the faults of the wicked, like God's forbearance; His character was contrary to and distinct from that of ordinary people. Meaning: This verse describes the virtuous vizier's character, highlighting his practice of concealing the faults of wrongdoers, mirroring God's attribute of forbearance, which sets him apart from common human behavior.
Explanation
This verse paints a vivid picture of a wise and mystical vizier who, within the court of a tyrannical king, played two crucial roles: intercession and paternal guidance for the needy, and more importantly, "covering" the faults of the wicked. I emphasize that satr (ستر) means to conceal others' shortcomings and sins, not to expose and disgrace them. This attribute, as Rumi puts it, is "like God's forbearance" (chon hilm-i khodā); just as God, with His immense patience, veils the sins of His servants and does not immediately punish them, this vizier possessed the same spirit.
The character of this vizier was "contrary to and distinct from that of ordinary people" (bar ʿaks-i khalqān va jodā). Common people, unfortunately, are often inclined to expose the flaws of others, to ruin their reputations and honor. But this vizier embodied the divine attribute of satr, never "giving others away." This point is immensely significant. Rumi here presents an ethical model that transcends the common morality of his time and, indeed, of any era. Instead of complaining about the sultan's tyranny or directly confronting him, he finds a way to "serve within the framework of oppression"—a path through which the severity of despotism can be lessened and the welfare of the people advanced. This approach is, in essence, an "internal restraint," which, rather than completely rejecting the existing structure, penetrates it and moderates it. Such individuals were truly "strangers and imprisoned" (gharīb va moḥtabas) in those positions, yet they donned these cloaks for the sake of benevolence.
Key takeaways
- Concealing others' faults is a noble and divine ethical attribute.
- The vizier's character, unlike common inclinations towards exposure, was founded on divine forbearance and covering of sins.
- Rumi presents a model of service within a context of tyranny, aiming to mitigate oppression.
- This virtue signifies the vizier's distinct and superior character compared to ordinary people.
Sources: d6-s75 · 01:14:55
به زبانِ تو — 您的語言 · AI
討論 — 就此詩節提問——答案源自《瑪斯納維》，每節詩句皆有引證
除非您分享，否則您的對話僅會留在此裝置上。
讀者們的提問0
尚無分享的提問——您的提問或可為濫觴。