閱讀 卷 6 先賢在夢中告訴仲介那位朋友所欠債務的緣由,並指明銀子埋藏的地點,還向繼承人傳話,讓他們千萬不要覬覦那筆錢,也不要收取分毫。即使那朋友不接受或只接受部分,也應將其留在原地,讓所有需要的人自行取用。因為我已向上帝發誓,那筆銀子絕不會回到我或我的家人手中。 詩聯 3562

M6:3562 — خواب دیدم خواجهٔ معطی المنی / واحد کالالف ان امر عنی

خواب دیدم خواجهٔ معطی المنیواحد کالالف ان امر عنی
✦ 以your language呈現此詩聯

M6:3562

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — 摘自他的瑪斯納維講座錄音

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: خواب دیدم خواجه‌ای را که آرزوها می‌بخشید، او یگانه‌ای بود همچون هزاران، آنگاه که کاری مهم پیش می‌آمد. معنا: شخصی در رؤیایی، تاجری سخاوتمند را می‌بیند که آرزوها را برآورده می‌کند؛ او یگانه مردی بود که در کارهای بزرگ، چون هزاران نفر کارایی داشت.

شرح

دربارهٔ این بیت، باید بگویم که مولانا در اینجا داستان خوابی را روایت می‌کند که «پایمرد» (همان واسطه یا پیک) دیده است. او در این خواب، خواجهٔ درگذشته را ملاقات می‌کند و شرحی از وصیت‌نامه‌ی پنهان او می‌شنود. اما آنچه در این بیت خاص برجسته می‌شود، شخصیت آن خواجه است.

«معطی‌المنا»؛ این وصفی است برای خواجه‌ای که آرزوها و خواسته‌های دیگران را برآورده می‌ساخت، بخشنده بود و سخاوتمند. او نه تنها ثروت مادی داشت، بلکه روحی بزرگ و دستانی گشاده داشت که سبب آرامش و برآورده شدن حاجات مردم می‌شد.

اما قسمت اصلی و پرمعنای بیت در مصراع دوم نهفته است: «واحد کالألف ان امر عنا». این تعبیر، اوج ستایش از شجاعت، کفایت و کارآمدی آن خواجه است. او در ظاهر یک فرد بود، اما توانایی و همت او به حدی بود که در مواجهه با کارهای بزرگ و دشوار – که مولانا از آن با عبارت «امر عنی» تعبیر می‌کند، یعنی امری که مهم و خطیر می‌نماید و حضور فوری را می‌طلبد – به تنهایی کار هزاران نفر را انجام می‌داد. این نشان می‌دهد که مولانا به کیفیت عمل بیش از کمیت افراد بها می‌دهد؛ یک انسان می‌تواند به اندازه‌ی یک لشکر کارساز باشد، اگر از همت و شجاعت و توانایی لازم برخوردار باشد. این «خواجه» نمادی است از انسان‌های بزرگ و مؤثر در هر عصری که با نبوغ و فداکاری خود، تأثیری فراتر از شمار خود بر جامعه می‌گذارند. او نه فقط مالی، که از خود اثری و روحی می‌گذاشت. این روحیه‌‌ی «واحد کالألف» بود که پایمرد را در رؤیا نیز به شوق وامی‌داشت. این سخن مولانا دربارهٔ کیفیت حضور و اثرگذاری انسان در جهان است: که چگونه یک فرد می‌تواند با درایت و اقدام به‌موقع، بار هزاران نفر را بر دوش کشد و گره از کارهای بزرگ بگشاید.

نکات کلیدی

  • شخصیت‌ها می‌توانند بیش از شمارشان تأثیرگذار باشند؛ کیفیتِ کنش بر کمیتِ حضور فائق است.
  • خواجهٔ «معطی‌المنا» نمادی از سخاوتمندی و پاسخگویی به نیازهای دیگران است.
  • «واحد کالألف» تجلی‌بخش این حقیقت است که یک فرد با همت بالا، کار هزاران نفر را می‌تواند انجام دهد.
  • این بیت، ستایشی است از انسان‌های بزرگ که در بحران‌ها و کارهای خطیر، تنها به خود متکی‌اند.
  • روایت خواب، وسیله‌ای است برای انتقال حقایق عمیق دربارهٔ بزرگی و کفایت انسان.

Sources: d6-s78 · 47:22 d6-s78 · 01:01:17 d6-s78 · 01:04:15 d6-s78 · 01:07:12

به زبانِ تو — 您的語言 · AI

討論 — 就此詩節提問——答案源自《瑪斯納維》,每節詩句皆有引證

除非您分享,否則您的對話僅會留在此裝置上。

讀者們的提問

尚無分享的提問——您的提問或可為濫觴。