閱讀 卷 6 回到那個被告知埃及有寶藏的人的故事,以及他因貧困而向神聖主宰懇求的敘述。 詩聯 4248

M6:4248 — هم‌چو شبکوکی کنم شب ذکر و بانگ / تا رسد از بامهاام نیم دانگ

هم‌چو شبکوکی کنم شب ذکر و بانگتا رسد از بامهاام نیم دانگ
✦ 以your language呈現此詩聯

M6:4248

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — 摘自他的瑪斯納維講座錄音

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: همچون شب‌کوری، شبانه به گدایی و بانگ‌زدن خواهم پرداخت، تا مگر از بام‌های خانه‌ها، پاره‌ای سکه (نیم دانگ) به دستم رسد. معنا: مردی که از گدایی روز شرم دارد، تصمیم می‌گیرد شبانگاه، پنهان از چشم دیگران، با ذکر و بانگ، طلب رزق کند به امید آنکه از بام‌ها کمکی به او برسد.

شرح

این بیت، از داستان سفر مردی به مصر روایت می‌شود که در پی گنجی موعود، دار و ندار خود را در راه صرف کرده و تهی‌دست به مقصد رسیده است. در اینجا، مولانا تصویرگرِ تقلا و شرم درونی انسانی است که با ناچاری و گرسنگی دست به گریبان شده است.

او که پیش از این متمکن بوده و هرگز به گدایی نیفتاده، در رویارویی با فقر مفرط، دچار شرمی عمیق می‌شود. این شرم به او اجازه نمی‌دهد که در روشنایی روز، همچون بینوایان سر و صدا کند و از مردم چیزی بطلبد. اما گرسنگی، نفس او را به تقلا وامی‌دارد و چاره‌ای جز «انتجاع» (طلب فایده) نمی‌بیند.

تصمیم مرد این است که شب‌هنگام، در سایه تاریکی، «نرم نرم» و پنهان از دیده‌ها به کوچه‌ها برود. او خود را به «شب‌کور» تشبیه می‌کند؛ واژه‌ای که در فرهنگ آن زمان به گدایانی اطلاق می‌شد که به دلیل نابینایی یا برای دوری از رسوایی، شب‌ها در خانه‌ها را می‌کوفتند و طلب کمک می‌کردند. «ذکر و بانگ» در اینجا نه به معنای ذکر عرفانی، بلکه به مفهوم بانگ و فریادِ خواهش است که گدایان برای جلب توجه به کار می‌بردند. این گداییِ پنهانی، نوعی از خویشتن‌پنهانی است؛ تلاشی برای حفظ آخرین بقایای عزت نفس در مقابل فشار عظیم فقر.

امید مرد این است که با این «ذکر و بانگ» شبانه، رهگذران یا ساکنان خانه‌ها، از روی ترحم یا عادت، «نیم دانگی» – یعنی یک سکه ناچیز – را از بام‌ها به سوی او بیندازند. این بیت به زیبایی، پارادوکس نیاز و شرم، و نیز امید ناچیز اما حیاتی را در دل تاریکی به تصویر می‌کشد.

نکات کلیدی

  • شرم و ناچاری انسان در مواجهه با فقر عمیق.
  • تصویر کشیدن پنهان‌کاری برای حفظ عزت نفس در شرایط اضطرار.
  • «شب‌کور» به عنوان نمادی از گدایان شبانه و شرم‌آگین.
  • «ذکر و بانگ» در این بافت به معنای طلب و استمداد است.
  • نشان‌دهنده شدت گرسنگی و ناامیدی، در کنار آخرین امیدها برای بقا.

Sources: d6-s95 · 01:05:55 d6-s95 · 01:41:45

به زبانِ تو — 您的語言 · AI

討論 — 就此詩節提問——答案源自《瑪斯納維》,每節詩句皆有引證

除非您分享,否則您的對話僅會留在此裝置上。

讀者們的提問

尚無分享的提問——您的提問或可為濫觴。