閱讀› 卷 6› 鳥與獵人關於隱居的辯論，以及穆斯塔法（願主福安之）禁止其社群進行的隱居的意義：伊斯蘭教中沒有隱居› 詩聯 505

M6:505 — یا بود اشتردلی چون دید ترس / گوید او بهر رجوع از راه درس

یا بود اشتردلی چون دید ترسگوید او بهر رجوع از راه درس
✦ 以your language呈現此詩聯

M6:505

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — 摘自他的瑪斯納維講座錄音

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: یا اگر همراهی ترسو باشد، وقتی ترس را می‌بیند، برای بازگشت از راه، به تو درس می‌دهد و بهانه‌تراشی می‌کند. معنا: این بیت به ما هشدار می‌دهد که از همراهی با افراد ترسو در مسیر معنوی پرهیز کنیم، زیرا آنها با بهانه‌تراشی و موعظه، مانع پیشرفت و بازدارندهٔ ما از راه خواهند شد.

شرح

من این بیت را در سیاقِ «همراهان راه» می‌فهمم. مولانا، در اینجا، به ما می‌آموزد که باید در انتخاب هم‌پا و هم‌سفرِ معنوی خود بسیار دقیق باشیم. او از «اشتردل» سخن می‌گوید، صفتی که بی‌درنگ برای او به معنای «آدم ترسو» است. این ترسویی نه فقط یک ویژگی شخصیتی، که به سرعت به یک آفت برای دیگر سالکان تبدیل می‌شود. یک «اشتردل» وقتی با دشواری‌ها یا همان «ترس»های راه روبرو می‌شود، نه تنها خودش پا پس می‌کشد، بلکه به جای آنکه همسفر خود را تشویق به استقامت کند، شروع به «درس‌دادن» و موعظه می‌کند. او با طرح بهانه‌های گوناگون و با زبانی به ظاهر حکیمانه، سعی در قانع‌کردن همراه خود می‌کند که این راه پرخطر است و باید بازگردیم. این فرد، به تعبیر خود مولانا، «راهزن» است؛ راهزنی که مال نمی‌برد، اما اراده و عزم سالک را می‌رباید و او را از مسیر اصلی منحرف می‌کند. این نکته برای من درسی عمیق دارد: کسانی که خود شجاعت حرکت و پا در راه پرمخاطره نهادن ندارند، آن‌هایی که امروز ما به آنها «محافظه‌کار» می‌گوییم، به جای آنکه سکوت کنند، به شما درس می‌دهند، خطبه می‌خوانند و سخنرانی می‌کنند تا شما را قانع کنند که از راه بازگردید. چنین کسی، به فرموده مولانا در ابیات دیگر، نه «ولی» که «عدو» است، نه دوست که دشمن است، زیرا ترس و بزدلی او بر شما سرایت می‌کند و از عزم شما می‌کاهد. راه توفیق بر کسی بسته است که از چنین همراهانی پرهیز نکند. همان‌گونه که برای سفر دنیوی باید با اهل سفر مشورت کرد، در سفر معنوی نیز باید از کسانی که این راه را نرفته‌اند و در دلشان ترس و تردید است، دوری جست.

نکات کلیدی

  • در مسیر معنوی، انتخاب همنشین شجاع و اهل بصیرت حیاتی است.
  • فرد «اشتردل» (ترسو)، نه تنها خودش از راه بازمی‌ماند، بلکه با بهانه‌تراشی دیگران را نیز منصرف می‌کند.
  • کسانی که خود جرأت ورود به راه پرمخاطره را ندارند، ممکن است در قالب «نصیحت» شما را از حرکت بازدارند.
  • همنشین ترسو در واقع راهزن است؛ نه مال، بلکه عزم و ارادهٔ شما را به سرقت می‌برد.
  • ترس و بزدلی می‌تواند همچون یک بیماری مسری، به همراهان سرایت کند و مانع توفیق شود.

Sources: d6-s11 · 05:24:14

❋

به زبانِ تو — 您的語言 · AI

❋

討論 — 就此詩節提問——答案源自《瑪斯納維》，每節詩句皆有引證

除非您分享，否則您的對話僅會留在此裝置上。

讀者們的提問

尚無分享的提問——您的提問或可為濫觴。