閱讀› 卷 6› 鳥將自己被困在陷阱歸咎於苦行者的行為、計謀和虛偽，苦行者回答鳥› 詩聯 585

M6:585 — وان یکی بی‌کار و رو در لامکان / که از آن سو دادیش تو قوت جان

وان یکی بی‌کار و رو در لامکانکه از آن سو دادیش تو قوت جان
✦ 以your language呈現此詩聯

M6:585

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — 摘自他的瑪斯納維講座錄音

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: آن دیگری که بی‌کار است و رو به جهان بی‌مکان دارد، کسی است که تو (ای پروردگار) قوت جانش را مستقیماً از آن سو (از عالم غیب) به او دادی. معنا: این بیت دربارهٔ کسانی سخن می‌گوید که از کارهای دنیوی فارغ شده و روی به عالم بی‌جایگاه و ملکوت دارند، و قوت و غذای جانشان را بی‌واسطه از جانب خداوند دریافت می‌کنند.

شرح

در این بیت، مولانا از قبله‌های گوناگون آدمیان در این عالم سخن می‌گوید. برخی را قبله جولاهگی و بافندگی است، برخی دیگر برای نان و نام، پاسبانی می‌کنند. اما در این میان، او به کسانی اشاره می‌کند که به ظاهر «بیکار»اند؛ نه کار دنیوی رایجی دارند، نه خود را به اسباب و علل معمول رزق و روزی مشغول کرده‌اند. این «بیکاری»، نه از سر بطالت، که از سر اشتغال کامل به یک کار واحد است: رو کردن به «لامکان»، به عالم بی‌جا و مکان، که همان عالم قدس الهی است. اینان کسانی هستند که مولانا آن‌ها را می‌پسندد و می‌ستاید. قوت جان و رزق روح خود را بی‌واسطه از دست حق می‌گیرند و به هیچ کار دیگری جز حق مشغول نیستند. مولانا در جای دیگری می‌فرماید: «کار او دارد که حق را شد مرید / بهر کار او ز هر کاری برید.» آن‌ها همهٔ کارهای دیگر را برای یک کارِ اصلی رها کرده‌اند. این همان نکته‌ای است که حضرت عیسی در انجیل لوقا به مارتا، که مشغول ده‌ها کار برای پذیرایی بود، در مقابل مریم که فقط پای صحبت او نشسته بود، گوشزد کرد: «مارتا، تو برای کارهای بسیاری جوش می‌زنی، اما مریم بهترین کار را برگزیده است.» این بهترین کار، دل سپردن به معشوق و گرفتن قوت جان از دست اوست. اینان، در نظر مولانا، همانند کودکانی نیستند که عمر خود را تا شب بر خاک‌بازی‌های بی‌حاصل دنیوی صرف می‌کنند؛ بلکه دل به کار اصلی و ازلی سپرده‌اند. آن‌ها به‌سان گربه‌ای هستند که پیوسته به سوراخی رو می‌کند که از آن معتلف شده و رزق گرفته است. آدمی نیز به‌طور فطری، به سمتی کشیده می‌شود که منبع رزق اصلی و رهایی‌بخش او بوده است؛ دستی که قوت جانش را داده و از جایی که آمده است، همان‌جا که وطنش بوده، یعنی پیش خداوند.

نکات کلیدی

  • فضیلت گسستن از کارهای دنیوی و روی آوردن به عالم بی‌مکان.
  • قوت جان و رزق روح را باید بی‌واسطه از دست حق گرفت نه از اسباب و علل.
  • «بیکاری» در معنای مولوی، نه بطالت که اشتغال کامل به کار واحد الهی است.
  • تمرکز بر یک کار اصلی (معرفت و عشق الهی) بر ده‌ها کار دنیوی برتری دارد.
  • بازگشت فطری انسان به منبع اصلی هستی و رزق خود.

Sources: d6-s13 · 41:35:00 d6-s13 · 43:15:00 d6-s13 · 45:01:23

❋

به زبانِ تو — 您的語言 · AI

❋

討論 — 就此詩節提問——答案源自《瑪斯納維》，每節詩句皆有引證

除非您分享，否則您的對話僅會留在此裝置上。

讀者們的提問

尚無分享的提問——您的提問或可為濫觴。