M6:633 — این ز بسیاری نیابد خواریی / خوار که بود تن‌پرستی ناریی

در این بخش، مولانا در حال توضیح مراتب مختلف «مستی» روحانی است. او بیان می‌کند که وقتی تمام جهان از عاشقان و عارفانِ «سرمستِ یار» پر شود، همگی آنها در حقیقت به یک وجود واحد تبدیل می‌شوند. این وحدت و یگانگی، با وجود کثرتِ ظاهری افراد، هرگز خوار و بی‌ارزش نمی‌گردد.

این بیت یک مقایسه را مطرح می‌کند. مولانا می‌پرسد که آیا این کثرت باعث خواری می‌شود؟ پاسخ منفی است. سپس بلافاصله مشخص می‌کند که خواری و پستی واقعی از کجا سرچشمه می‌گیرد: از «تن‌پرستی». شخص خوار کسی نیست که در جمع عاشقان قرار دارد، بلکه کسی است که اسیر خواسته‌های نفسانی و جسمانی خود است. چنین شخصی «ناری» یا دوزخی است، یعنی وجودش با آتشِ خودپرستی، حرص و دوری از حقیقت می‌سوزد.

بنابراین، ارزش یک پدیده به تعداد آن نیست، بلکه به ماهیت آن است. همان‌طور که در بیت بعدی مثال می‌آورد، اگر تمام دنیا از نور آفتاب پر شود، از ارزش و گرمی آن کم نمی‌شود. به همین ترتیب، کثرت عاشقانِ حق نه تنها از مقام آنها نمی‌کاهد، بلکه تجلی وحدت الهی در کثرت است. خواری و ذلت حقیقی، در اسارتِ نفس اماره و غفلت از معنویت نهفته است.