沙姆斯集 · G896 · 10 詩節
غزل شمارهٔ ۸۹۶
此詩是一首智慧之歌，告誡人們切莫因世俗的成功而驕傲，因為命運將人高舉，往往是為了更沉重地將其摔下。詩中運用一系列自然界的比喻說明，萬物需經歷成長與轉變，方能實現其最終的潛能或宿命，無論是成為祭品、被開鑿、或是燃燒發光。最終，詩歌將此道理引向靈性層面，強調那看不見的心靈（以聖者為代表）才是支撐可見世界的真正力量，並質問聽者為何要持續否認這無所不在的、隱秘的真實。
這首加扎勒詩以一句警世格言開篇，勸人勿因命運（چرخ）的垂青而驕傲，因為高升往往是墜落的前奏（詩節1）。隨後，魯米運用一連串精妙的譬喻來闡釋一個核心思想：任何事物都必須經過一個發展與成熟的過程，才能承擔其特定的命運。一滴精液必須先長成綿羊，才能成為祭品（詩節2）；沙粒必須凝聚成堅硬的山岩，才會迎來礦工的斧鑿（詩節3）；脖頸與雙腳也須先變得強壯，才可能被戴上枷鎖或鐐銬（詩節4）。這種「準備」的過程本身是中性的，既可通往榮耀，亦可導向苦難。詩中接著點出，上帝的仁慈（رحمتی）總是隱藏在其憤怒（غضبی）之中，如同良藥（毒藥）只會給予習慣了甜食（قند）之人，暗示著考驗是為有潛力者而設（詩節5）。從植物的成長（詩節6）到果樹的比喻（詩節7-8），詩人進一步深化了外在與內在、表象與本質的對比：真正有價值的果實看似柔弱，卻是巨大樹木存在的目的。最後，詩歌將此洞見提升至形而上學的高度，將聖者之心比作支撐整個物質世界的無形支柱（詩節9），並以一個尖銳的質問收尾，挑戰那些只相信眼見為實的人，敦促他們看見那無處不在的、隱秘的（غیب）力量（詩節10）。
輕點任一詩節，即可開啟其專頁，內含譯文、評註與詞解。
- G896:1 غره مشو گر ز چرخ کار تو گردد بلندزانک بلندت کند تا بتواند فکند 莫因命運之輪將你高舉而驕傲，它將你高舉，正是為了能將你拋下。不要因世俗的成功而沾沾自喜，因為命運的提升往往是為了讓隨後的墜落更加徹底。
- G896:2 قطره آب منی کز حیوان می‌زهدلایق قربان نشد تا نشد آن گوسفند 一滴自牲畜躍出的精液，若未長成那隻綿羊，便不配成為祭品。任何事物都需要經歷一個轉變和成熟的過程，才能達到其最終的價值或命定的角色。
- G896:3 توده ذرات ریگ تا نشود کوه سختکس نزند بر سرش بیهده زخم کلند 一堆沙礫若未凝為堅硬的山，無人會在其頂上徒然揮舞十字鎬。只有當事物發展到一定程度，變得重要或堅實時，才會引起外界的關注、挑戰或利用。
- G896:4 تا نشود گردنی گردن کس غل ندیدتا نشود پا روان کس نشود پای بند 頸項若未成形，無人見過頸上的枷鎖；雙腳若未奔走，無人會被鐐銬束縛。能力與責任（或束縛）是並存的；一個潛能必須先被實現，才可能帶來相應的後果。
- G896:5 پس سبقت رحمتی در غضبی شد پدیدزهر بدان کس دهند کوست مُعوَّد به قند 於是，一份仁慈在憤怒中顯現；毒藥只會給予那慣於食糖之人。考驗與磨難（憤怒）中蘊含著成長的契機（仁慈），它們是為那些有能力承受和轉化它們的靈魂準備的。
- G896:6 برگ که رست از زمین تا که درختی نشدآتش نفروزد او شعله نگردد بلند 自地裡生出的葉芽，若未長成一棵樹，它便點不燃火焰，火焰亦無法升高。潛能必須完全實現，事物必須達到其成熟形態，才能發揮其最大的作用或轉化為更高的能量。
- G896:7 باش چو رز میوه دار زور و بلندی مجواز پی خرما بدانک خار ورا کس نکند 當如葡萄藤般結實纍纍，莫追求強壯與高大；要知道，為了椰棗，無人會去砍伐它的刺。真正的價值在於內在的果實，而非外在的強大。人們尋求的是本質，而會忽略或容忍其粗糙的外表。
- G896:8 از پی میوه ضعیف رسته درختان زفتنقش درختان شگرف صورت میوه نژند 為了柔弱的果實，才生長出粗壯的樹木；樹木的形態宏偉，果實的樣貌卻平凡。宏偉的外在形式（如身體、世界）是為了孕育和保護那看似渺小卻至關重要的內在精華（如果實、靈魂）。
- G896:9 دل مثل اولیاست استن جسم جهانجسم به دل قایم است بی‌خلل و بی‌گزند 心靈好比眾聖者，是俗世肉身的支柱；肉身因心靈而立，毫無瑕疵亦無傷損。正如聖人是世界的精神支柱，無形的心靈才是支撐有形肉體存在且完好無損的根本力量。
- G896:10 قوت جسم پدید هست دل ناپدیدتا به کی انکار غیب غیب نگر چند چند 肉身的力量顯而易見，心靈卻隱而不現；要否認那隱秘到何時？看啊，那隱秘無處不在！不要再因為看不見就否認心靈或精神世界的存在與力量；睜開眼看，那無形的真實才是萬物的基礎。
ganjoor: sh896 · public domain