M1:2961 — گر یکی دم تو به غفلت وا هلیش / او رود فرسنگها سوی حشیش

در این بخش از مثنوی، مولانا اهمیت پیروی از یک راهنمای معنوی (پیر) را با تمثیل سوارکار و خر بیان می‌کند. سوارکار، سالک راه حق است و خر، نماد نفس اماره یا جنبه‌های حیوانی و غریزی وجود انسان است. راه، مسیر دشوار و طولانی سلوک معنوی است و «حشیش» یا علفزار، کنایه از دلبستگی‌های دنیوی و لذت‌های زودگذر نفسانی است.

این بیت به طور مشخص هشدار می‌دهد که کنترل نفس، امری دائمی و لحظه‌به‌لحظه است. نفس، همچون خری سرکش، همواره به دنبال ارضای امیال خود است و کوچکترین غفلت از سوی سالک کافی است تا او را از مسیر اصلی منحرف کند. این انحراف، جزئی و کوچک نیست؛ مولانا با به کار بردن واژهٔ «فرسنگها» تأکید می‌کند که یک غفلت آنی می‌تواند به گمراهی عظیم و پیمودن مسافتی طولانی در بیراهه منجر شود. بنابراین، مراقبت از نفس و هدایت آن به سمت مقصدی متعالی، نیازمند هوشیاری و انضباطی بی‌وقفه زیر نظر یک راهنمای آگاه است.