M1:615 — منگر اندر ما مکن در ما نظر / اندر اِکرام و سخای خود نگر

این بیت اوج مناجات و بیان حال تسلیم در برابر خداوند است. مولانا از زبان مریدان، که در واقع صدای خود اوست، به نقطه‌ای کلیدی در عرفان اسلامی اشاره می‌کند: استحقاق بنده در برابر لطف خداوند هیچ است. ابیات پیشین، انسان را «عدم» و «نقش»ی بر پردهٔ وجود توصیف کرده‌اند که هستی‌اش تماماً از «ایجاد» و «داد» خداوند است. بنابراین، هرگونه توجه به «ما» (انسان) و اعمالمان، تنها به دیدن نقص و نیستی می‌انجامد.

درخواست اصلی این است: «اندر اکرام و سخای خود نگر». یعنی مبنای بخشش و لطف الهی، نه شایستگی مخلوق، که شایستگی و ذات خودِ خالق است. خداوند چون کریم و سخی است می‌بخشد، نه چون ما سزاوار بخششیم. این نگرش، انسان را از غرورِ عمل و استحقاق رها می‌کند و او را در حالت «زاری» و نیاز محض قرار می‌دهد که بالاترین مرتبهٔ بندگی است. این نگاه، پلی است به سوی مفهوم «جبر» که مولانا در ابیات بعدی آن را نه جبر فلسفی، که «جبّاری» خداوند (یعنی قدرت مطلق او) می‌نامد که تنها راه مواجهه با آن، تضرع و نیایش است.