M2:2703 — تخم تو بد بوده است و اصل تو / با درخت خوش نبوده وصل تو

این بیت در ادامه‌ی تمثیل باغبان (ابلیس) و درخت خشک (انسان گمراه) بیان می‌شود. باغبان به درخت خشک توضیح می‌دهد که چرا او را قطع می‌کند. مشکل درخت، کج بودن یا صاف بودن ظاهری‌اش نیست، بلکه مشکل بنیادی‌تر است.

مولانا از زبان باغبان دو دلیل اصلی برای خشک و بی‌ثمر بودن درخت می‌آورد: ۱. «تخم تو بد بوده است و اصل تو»: یعنی سرشت و استعداد ذاتی تو از همان ابتدا معیوب و ناپاک بوده است. این اشاره به «استعداد ازلی» یا همان ذات و طینت اولیه دارد. از بذری تلخ، نمی‌توان انتظار میوه‌ی شیرین داشت. ۲. «با درخت خوش نبوده وصل تو»: یعنی حتی اگر بذر اولیه ضعفی داشته، تو هرگز خود را به یک منبع خوب و حیات‌بخش (مانند یک مرشد کامل یا یک اصل معنوی درست) پیوند نزده‌ای تا از آن تأثیر بگیری و اصلاح شوی. در باغبانی، می‌توان شاخه‌ای از یک درخت نامرغوب را به درختی پرثمر پیوند زد تا میوه‌ی خوب بدهد. این درخت خشک اما از این فرصت هم بی‌بهره بوده است.

در نتیجه، این بیت بر اهمیت همزمان «ذات پاک» و «تربیت صحیح» در مسیر معنوی تأکید می‌کند. فردی که هم سرشت بدی دارد و هم از راهنمایی درست محروم می‌ماند، همچون این درخت خشک، سرنوشتی جز بریده شدن و سوختن نخواهد داشت.