阅读› 卷 2› 穆阿维叶向真主哀求，祈求真主帮助他对抗易卜劣斯› 诗联 2713
M2:2713 — آدمی کو علم الاسما بگست / در تک چون برق این سگ بی تکست
M2:2713
释义 · به زبانِ تو — 你的语言 · AI
حتی حضرت آدم، با آنکه خداوند علمِ نامها را به او آموخته بود، در برابر حملهی سریع و بیامانِ این سگ (ابلیس) درمانده و بیدفاع شد.
این بیت بخشی از شکایت و استغاثهٔ معاویه به درگاه خداوند از دست ابلیس است. معاویه برای نشان دادن قدرت و حیلهگری شیطان، به داستان اخراج آدم از بهشت اشاره میکند.
منظور از «علم الاسماء» اشاره به آیهٔ ۳۱ سورهٔ بقره در قرآن است که میفرماید: «وَ عَلَّمَ آدَمَ الْأَسْمَاءَ كُلَّهَا» (و خداوند همهٔ نامها را به آدم آموخت). این دانش، مقام و منزلت والای آدم را در برابر فرشتگان نشان میداد. با این حال، معاویه میگوید حتی چنین انسان برگزیدهای که به علم الهی مجهز بود، در مقابل «تک» یا حملهٔ برقآسای ابلیس، «بیتک» شد؛ یعنی از پا درآمد، درمانده شد و بنیادش سست گشت.
مولانا با استفاده از کلمات «تک» و «بیتک» یک بازی کلامی زیبا (جناس) ساخته است. «تکِ» ابلیس، تاخت و تاز و یورش سریع اوست و «بیتک» شدن آدم، کنایه از بیبنیاد و بیدفاع شدن او در آن لحظهٔ خاص است. این بیت بر این نکته تأکید دارد که اگر پیامبری چون آدم با آن دانش الهی فریب خورد، پس انسانهای عادی در برابر وسوسههای شیطان بسیار آسیبپذیرتر هستند و نیازمند یاری مستقیم خداوندند.
- بگست
- گسترد، فرا گرفت، دارا بود
- تک
- تاخت و تاز، دویدن سریع، حمله
- بیتک
- بیریشه، بیبنیاد، از پا افتاده
- کو
- که او
- علم الاسما
- دانش نامها؛ اشاره به علمی که خداوند در قرآن به حضرت آدم آموخت.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.