M2:2730 — تو گنه بر من منه کژ کژ مبین / من ز بد بیزارم و از حرص و کین

این بیت بخشی از دفاعیه‌ی ابلیس در مثنوی است. مولانا در اینجا، برخلاف تصور رایج، ابلیس را به سخن می‌آورد تا یک حقیقت عمیق روانشناختی و عرفانی را بیان کند: انسان‌ها تمایل دارند مسئولیت گناهان و خطاهای خود را به یک نیروی بیرونی فرافکنی کنند.

ابلیس می‌گوید: «کج‌بین نباش و گناه خود را به من نسبت نده.» این «کج دیدن» اشاره به همان نگاه سطحی و فریبکارانه‌ای دارد که انسان برای تبرئه‌ی نفس خود به کار می‌برد. در ابیات قبل، مولانا این نفس را به روباهی تشبیه کرده که به طمع «دنبه» (نماد لذت‌های نفسانی) به سوی دام می‌رود. این طمع و شهوت است که چشم عقل را کور می‌کند، نه وسوسه‌ی مستقیم ابلیس.

نکته‌ی تکان‌دهنده در مصراع دوم است: «من ز بد بیزارم و از حرص و کین». ابلیس، که نماد شر است، ادعا می‌کند که خود از شر بیزار است. این گفته به این معناست که گناه اصلی او تکبر در برابر امر الهی بود، نه حرص و کینه‌ای که انسان‌ها در زندگی روزمره اسیر آن هستند. در واقع، او با این حرف انسان را به خودش بازمی‌گرداند و می‌گوید ریشه‌ی بسیاری از گناهان شما در صفاتی است که حتی من هم از آن بیزارم. این یک طعنه‌ی قدرتمند است تا انسان از سرزنش دیگران دست بردارد و به اصلاح نفس خود بپردازد.