M2:749 — یا محک باید میان جان خویش / ور ندانی ره مرو تنها تو پیش
M2:749
释义 · به زبانِ تو — 你的语言 · AI
برای تشخیص حقیقت از باطل، یا باید خودت معیار و بصیرت درونی داشته باشی، یا اگر این توانایی را نداری، باید از راهنمایی یک عارف پیروی کنی و به تنهایی در این مسیر قدم نگذاری.
این بیت، نتیجه‌گیری و راهکار اصلی داستانی است که مولانا تعریف می‌کند. دنیا پر از «خوش‌های تزویر» و طلاهای تقلبی است؛ یعنی امیال و اهدافی که ظاهری فریبنده دارند اما در باطن بی‌ارزش و ویرانگرند. مولانا می‌گوید برای در امان ماندن از این فریب‌ها دو راه بیشتر وجود ندارد:
-
داشتنِ محک درونی: راه اول این است که انسان در درون خود به چنان بصیرت و شناختی رسیده باشد که بتواند همچون یک «محک» (سنگ محک زرگران)، حقیقت را از دروغ و اصالت را از قلب تشخیص دهد. این همان خرد و معرفت درونی است که حاصل تزکیه نفس و سلوک معنوی است.
-
پیروی از راهنما: اما اگر کسی به این درجه از پختگی و شناخت نرسیده است («ور ندانی ره»)، راه‌حل دوم ضروری می‌شود. چنین فردی هرگز نباید تنها و با تکیه بر ذهن خام خود در این مسیر پیش برود. تنها رفتن، او را طعمهٔ «غولان» می‌کند؛ غول‌هایی که در ابیات بعدی مشخص می‌شود همان امیال درونی برای کسب مال و جاه و آبرو هستند که با صدایی آشنا انسان را به سوی نابودی می‌کشانند. بنابراین، راه دوم، تسلیم شدن به راهنمایی یک پیر و مرشد داناست که خود این راه را رفته و محک را در جان خویش دارد.
- محک
- سنگ محک، معیاری برای سنجش و تشخیص درستی از نادرستی
- ور
- مخفف «و اگر»، شکل کهن «اگر»
- مرو ... پیش
- پیش نرو، جلو نرو، ادامه نده
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.