M2:766 — رو بهستی داشت فرعون عنود / لاجرم از کارگاهش کور بود

مولانا در این بیت، داستان فرعون را به عنوان نمونه‌ای بارز برای بحث خود دربارهٔ «هستی» و «نیستی» به کار می‌گیرد. در ابیات پیشین، او «کارگاه» آفرینش را همان «عدم» یا «نیستی» معرفی کرده است؛ فضایی که در آن می‌توان دستِ «صانع» (خدا) را در حال کار دید. این «نیستی» به معنای فنای خود و رهایی از منیت است.

فرعون، که نماد اعلای نفس سرکش و خودپرستی است، تمام توجهش معطوف به «هستیِ» خود بود: قدرت، پادشاهی، و وجود مادی‌اش. او در این خودبینی غرق بود و نمی‌توانست از این پوستهٔ «من» خارج شود تا به «کارگاه» الهی وارد شود. مولانا می‌گوید «لاجرم» یا بنا به ضرورتی اجتناب‌ناپذیر، این رویکرد او را از دیدن حقیقت کور کرده بود.

نتیجهٔ این کوری، تلاش ابلهانهٔ او برای تغییر تقدیر الهی بود. او هزاران نوزاد را کشت تا از ظهور موسی (ع) جلوگیری کند، غافل از آنکه همان موسی در خانهٔ خود او در حال پرورش بود. اگر فرعون می‌توانست به «کارگاه» نظر کند و ببیند که ارادهٔ الهی چگونه از دل اسباب و علل ظاهری کار می‌کند، از چنین تلاش مذبوحانه‌ای دست برمی‌داشت. این بیت، تقابل میان دیدنِ ظاهری (که به هستیِ خود مشغول است) و دیدنِ باطنی (که در نیستی، صانع را مشاهده می‌کند) را به زیبایی نشان می‌دهد.