M2:768 — خود قضا بر سبلت آن حیله‌مند / زیر لب می‌کرد هر دم ریشخند
M2:768
释义 · به زبانِ تو — 你的语言 · AI
در حالی که فرعون با حیله‌گری می‌کوشید تقدیر را تغییر دهد، خودِ تقدیر الهی در سکوت و پنهانی به تلاش‌های بیهوده‌ی او می‌خندید.
این بیت در ادامه‌ی داستان فرعون است که می‌خواست با کشتن نوزادان بنی‌اسرائیل، از به دنیا آمدن حضرت موسی و تحقق یافتن تقدیر الهی جلوگیری کند. مولانا تصویری بسیار گویا و انسانی از «قضا» یا همان سرنوشت حتمی الهی ارائه می‌دهد. قضا همچون شخصی آگاه، با دیدن نقشه‌های زیرکانه‌ی فرعون، نه تنها نگران نمی‌شود، بلکه با آرامش و اطمینان، به غرور و تکبر او («سبلت» نماد غرور مردانه است) ریشخند می‌زند.
این «ریشخند زدنِ زیر لبی» نشان می‌دهد که مقاومت در برابر اراده‌ی خداوند چقدر پوچ و خنده‌دار است. فرعون گمان می‌کند با تدبیر خود می‌تواند بر حکم ازلی پیروز شود، غافل از آنکه تمام اعمال او خود جزئی از همان نقشه‌ی بزرگ‌تری است که به نابودی‌اش ختم می‌شود. در واقع، همان کودکی که برای کشتنش هزاران نوزاد را قربانی کرد (موسی)، در خانه‌ی خود او پرورش می‌یابد. این بیت، تقابل میان حیله‌گری محدود بشری و تدبیر فراگیر الهی را به تصویر می‌کشد و به خواننده یادآوری می‌کند که تسلیم در برابر خواست حق، تنها راه خردمندانه است.
- قضا
- سرنوشت حتمی، تقدیر الهی، حکم خداوند
- سبلت
- سبیل، موی پشت لب بالا. در اینجا نمادی از غرور، مردانگی و ادعاست.
- حیله‌مند
- حیله‌گر، مکار، کسی که با فریب و نقشه کار خود را پیش می‌برد.
- ریشخند
- مسخره کردن، خنده‌ی تحقیرآمیز
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.