M5:2653 — زین خیال ره‌زن راه یقین / گشت هفتاد و دو ملت اهل دین
M5:2653
释义 · به زبانِ تو — 你的语言 · AI
مولانا می‌گوید که عامل اصلی تفرقه و پیدایش فرقه‌های گوناگون دینی، نه حقیقت، بلکه «خیال» و پندارهای نادرستی است که راه رسیدن به یقین را می‌بندد.
این بیت در میانهٔ گفتاری دربارهٔ قدرت ویرانگر «وهم و خیال» (پندار و تصورات باطل) آمده است. مولانا خیال را به راهزنی تشبیه می‌کند که بر سر راه «یقین» کمین کرده و مسافران حقیقت را غارت می‌کند.
او برای نشان دادن عمق این فاجعه، به حدیث معروفی اشاره می‌کند که امت پیامبر اسلام را به هفتاد و سه فرقه تقسیم می‌کند که تنها یکی از آنها اهل نجات است (در اینجا مولانا به عدد هفتاد و دو اشاره دارد که در روایات دیگر هم آمده و نماد کثرت و تفرقه است). از دیدگاه مولانا، ریشهٔ این همه اختلاف و فرقه‌گرایی، حقیقت دین نیست، بلکه تسلط خیال‌پردازی‌ها، گمان‌ها و تفسیرهای شخصی بر ذهن انسان‌هاست. هر گروهی، به جای تسلیم شدن به حقیقت محض، در دام تصورات و پندارهای خود گرفتار آمده و آن را عین دین پنداشته است. بدین ترتیب، این خیالِ راهزن، وحدت امت را از بین برده و آنها را به گروه‌های متخاصم تبدیل کرده است.
این بیت هشدار می‌دهد که بزرگترین خطر برای دیندار، نه بی‌دینی، بلکه دینداری آمیخته با پندارهای شخصی و جزمی است که فرد را از اصل حقیقت و یقین دور می‌کند.
- ره‌زن
- دزد سر گردنه، راهگیر
- یقین
- باور قطعی و بدون شک، اطمینان کامل قلبی
- هفتاد و دو ملت
- اشاره به فرقه‌های متعدد دینی؛ برگرفته از حدیثی مشهور دربارهٔ تفرقه در امت‌ها
- اهل دین
- دینداران، پیروان یک دین
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.