阅读› 卷 5› 一个故事，也是为了回应宿命论者，并证明选择权的存在以及命令和禁令的正确性。它阐明了宿命论者的借口在任何民族和任何宗教中都是不可接受的，也不能使他们免于所犯罪行的惩罚，就像宿命论者易卜劣斯没有因他说“你误导了我”而获得解脱一样。少量即可说明大部分。› 诗联 3086
M5:3086 — اختیارش زید را قیدش کند / بیسگ و بیدام حق صیدش کند
M5:3086
释义 · به زبانِ تو — 你的语言 · AI
اراده و اختیار انسان، خود تبدیل به ابزاری میشود که خداوند با آن، او را به سوی تقدیرش میکشاند و به دام میاندازد، بدون آنکه به ابزار بیرونی نیازی داشته باشد.
این بیت در میانهٔ بحث پیچیدهٔ مولانا دربارهٔ جبر و اختیار قرار دارد. او در اینجا توضیح میدهد که چگونه قدرت مطلق خداوند با ارادهٔ آزاد انسان جمع میشود. برخلاف یک شکارچی که برای صید به دام یا سگ شکاری نیاز دارد، خداوند برای به سرانجام رساندن ارادهٔ خود، از ابزارهای بیرونی استفاده نمیکند. در عوض، خودِ اختیار و ارادهای که به انسان (در اینجا «زید» به عنوان نمونه) بخشیده است، تبدیل به کمند و دامی میشود که او را به سوی سرنوشتش هدایت میکند.
به عبارت دیگر، انسان با انتخابها و تصمیمهای آزادانهٔ خود، در مسیری گام برمیدارد که نهایتاً همان خواست و تقدیر الهی است. اینگونه نیست که اختیار انسان در تضاد با قدرت خدا باشد؛ بلکه خود این اختیار، دقیقترین و ظریفترین ابزار خداوند برای تحقق طرح کلی اوست. خداوند انسان را مجبور نمیکند، بلکه او را چنان میآفریند که با اختیار خودش، همان راهی را برود که مقدر شده است. این تصویر، اوج هنر و قدرت الهی (صنع صمد) را نشان میدهد که بدون هیچ واسطهای، از درون خودِ مخلوق، او را مدیریت میکند.
- اختیارش
- اختیارِ او (در اینجا منظور اختیارِ زید است)
- زید
- نامی رایج در مثالهای عربی و فارسی، به معنای «شخصی»، «فلانی»
- قیدش
- بندِ او، زنجیر او، وسیلهٔ گرفتاریاش
- صیدش کند
- او را شکار میکند
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.