阅读› 卷 5› 阐明技艺、智慧和世俗财富，如同孔雀的羽毛，是生命之敌。› 诗联 649
M5:649 — چون نباشد حفظ و تقوی زینهار / دور کن آلت، بینداز اختیار
M5:649
释义 · به زبانِ تو — 你的语言 · AI
اگر از نظر معنوی، توانایی کنترل خود و پرهیز از گناه را نداری، از ابزارها و استعدادهایی که تو را به خطر می‌اندازند و نیز از ارادهٔ آزاد خود، دست بکش.
این بیت در ادامهٔ بحثی می‌آید که استعدادها، هوش و دارایی‌های دنیوی می‌توانند مانند پرهای زیبای طاووس، دشمن جان صاحب خود شوند. مولانا می‌گوید ارادهٔ آزاد (اختیار) برای کسی نیکوست که از «تقوا» و نیروی باطنی برای کنترل نفس برخوردار باشد.
اما اگر کسی این سپر معنوی را ندارد، باید آگاهانه خود را از موقعیت‌های خطرناک دور کند. «آلت» در اینجا به معنای هرگونه ابزار، استعداد، ثروت یا موقعیتی است که می‌تواند وسیلهٔ خودنمایی و در نتیجه هلاکت شود. «انداختن اختیار» نیز به معنای تسلیم شدن به قضا و قدر الهی و دست کشیدن از تصمیم‌گیری در حوزه‌هایی است که نفس بر انسان غلبه دارد. این کار نوعی فروتنی و شناخت ضعف خویش است.
در ابیات بعدی، این مفهوم با زبان حال طاووس بیان می‌شود که آرزو می‌کند پرهای زیبایش را بکَند، زیرا نمی‌تواند در برابر وسوسهٔ جلوه‌گری مقاومت کند و همین زیبایی، صیادان را به سوی او می‌کشاند. بنابراین، کناره‌گیری از ابزار قدرت و اختیار، برای کسی که ضعیف است، عین خردمندی و راه نجات است.
- حفظ
- خویشتن‌داری، نگهداری نفس از گناه
- تقوی
- پرهیزکاری، خداترسی، پارسایی
- زینهار
- آگاه باش، برحذر باش، امان
- آلت
- ابزار، وسیله، در اینجا کنایه از استعداد و دارایی
- اختیار
- ارادهٔ آزاد، توانایی انتخاب و گزینش
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.