阅读 卷 6 调解人在大不里士全城分发财物,收集到少量物品,然后那个陌生人去总督的墓地拜访,并在坟墓前以哀悼的方式讲述了这个故事。等等。 诗联 3248

M6:3248 — هیچ ناورد از ره کدیه به دست / غیر صد دینار آن کدیه‌پرست

هیچ ناورد از ره کدیه به دستغیر صد دینار آن کدیه‌پرست
✦ 以中文呈现此诗联

M6:3248

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — 摘自他的玛斯纳维讲座录音

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: از راه گدایی، هیچ چیز به دست نیاورد، جز صد دینار، آن گدایی‌پیشه‌.

معنا: این بیت بیان می‌کند که فردی که برای پرداخت بدهی دیگران به گدایی روی آورد، حاصل کارش تنها صد دینار بود و مولانا با به کار بردن واژهٔ «کدیه‌پرست» تلویحاً این عمل را تقبیح می‌کند.

شرح

این بیت، از جملهٔ ابیات دفتر ششم مثنوی، در داستان وامدار و پایمرد می‌آید و به صراحت و با اشاره‌ای ظریف، موضع مولانا را در قبال پدیدهٔ گدایی آشکار می‌کند. در این داستان، پایمرد یا ضامن، برای آنکه وام بدهکار را بپردازد، به جمع‌آوری پول از راه گدایی می‌پردازد. بیت می‌گوید که او «هیچ ناورد از ره کدیه به دست / غیر صد دینار». یعنی از این شیوه، جز صد دینار ناچیز، چیزی حاصلش نشد.

اما نکتهٔ کلیدی در کلمهٔ «کدیه‌پرست» است. کدیه به معنای گدایی است و حتی ریشهٔ کلمهٔ عربی «تکدی» (گدایی کردن) نیز از همین واژهٔ فارسی مشتق شده است، که مولانا خود به این نکته واقف بوده. آنجا که مولانا می‌گوید «آن کدیه‌پرست»، به روشنی اشاره به همان پایمرد دارد که برای جمع‌آوری پول، به این روش روی آورده. این تعبیر «کدیه‌پرست» در اینجا نه فقط به معنای کسی است که گدایی می‌کند، بلکه تلویحاً به کسی اشاره دارد که گویی گدایی کردن برایش به یک عادت، یک مذهب، یا حتی یک پرستش تبدیل شده است. این نشان می‌دهد که مولانا، با آنکه در اینجا برای هدفی خیرخواهانه گدایی شده، اما با «کدیه‌گری» و «کدیه‌پرستی» میانه‌ای خوش ندارد؛ حتی اگر این عمل به ظاهر برای رفع حاجت مشروعی باشد. کمبود مبلغ جمع‌آوری‌شده (فقط صد دینار) نیز خود نشانهٔ دیگری از بی برکتی و بی‌حاصلی این راه است. برای مولانا، گدایی، حتی در پس پردهٔ خیرخواهی، روشی نیست که بتواند نتایج حقیقی و پایدار به بار آورد، بلکه انسان را به سمت پرستشِ فعل گدایی می‌کشاند و از سرچشمهٔ حقیقی روزی‌رسانی غافل می‌سازد.

نکات کلیدی

  • مولانا با پدیدهٔ گدایی و «کدیه‌پرستی»، حتی برای مقاصد خیر، میانه‌ای خوش ندارد.
  • گدایی، راهی کم‌حاصل و بی‌برکت است و نتایج پایداری به بار نمی‌آورد.
  • واژهٔ «کدیه‌پرست» نه فقط به عمل گدایی، بلکه به پذیرش آن به عنوان یک شیوهٔ زندگی یا منبع اتکا اشاره دارد.

Sources: d6-s73 · 04:31:31 d6-s73 · 05:40:40 d6-s73 · 06:33:33

به زبانِ تو — 你的语言 · AI

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

Your conversation stays on this device unless you share it.

What readers asked

No questions shared yet — yours could be the first.