M1:1355 — شیر را خرگوش در زندان نشاند / ننگ شیری کو ز خرگوشی بماند

这句诗是鲁米在故事叙述中的一个感叹，也是一个转折点，他借此将故事从动物寓言转向对人类心灵状态的剖析。

在故事层面，兔子刚刚用计谋将凶猛的狮子骗入井中。这句诗表达了对这种力量悬殊却结果反转的惊叹与反思：象征着绝对力量的狮子，竟然被最弱小的兔子击败了。这不仅是狮子的失败，更是一种奇耻大辱（ننگ, nang）。

然而，鲁米立刻揭示了这则寓言的真正所指。紧接着的诗句点明，这头“狮子”就是人，而那口井就是我们充满是非计较的尘世。那只狡猾的“兔子”则是我们失控的“纳夫斯”（نفس, nafs）——即人的动物性自我、低级欲望和诡计多端的心机。因此，这句诗的深层含义是：一个拥有神性潜能、如狮子般高贵的人，如果被自己琐碎的欲望和世俗心智（兔子）所奴役和囚禁，那是多么可悲和羞耻的事情。我们自以为是万物之灵，却常常成为自身最低级本能的阶下囚。

این بیت نقطه عطفی در داستان «شیر و نخچیران» است. خرگوش با هوش و تدبیر خود، شیر مغرور و ستمگر را فریب داده و او را در چاهی که تصویر خود را در آن دیده بود، گرفتار کرده است. مولانا بلافاصله از این رویداد داستانی، یک نتیجهٔ عمیق عرفانی و اخلاقی می‌گیرد.

در لایهٔ اول، بیت بیانگر شگفتی و تحقیر است: چگونه ممکن است موجودی ضعیف چون خرگوش بر پادشاه جنگل غلبه کند؟ این «ننگ» صرفاً یک شکست نظامی نیست، بلکه فروپاشی کامل هیبت و غرور شیر است.

اما در لایهٔ عمیق‌تر که ابیات بعدی آن را آشکار می‌کنند، این داستان تمثیلی از نفس انسان است. «شیر» نماد روح یا «منِ» حقیقی انسان است که قدرتمند و الهی است. «خرگوش» نماد «نفس امّاره» یا ایگوی فریبکار و حیله‌گر است. روح انسان، با تمام عظمتش، اغلب فریبِ خواسته‌های کوچک و نیرنگ‌های نفس خود را می‌خورد و در «چاه» دنیا، یعنی در دام تعلقات، شهوات و تردیدهای ذهنی («چون و چرا») زندانی می‌شود. بنابراین، این بیت هشداری است به سالک: شرم بر تو ای انسان بزرگ که اسیر نفس کوچک و حیوانی خود شده‌ای و قدرت اصلی‌ات را از یاد برده‌ای.