اقرأ› دفتر ١› ضرر تعظيم الخلق والاشتهار› بيت ١٨٧٦
M1:1876 — آن جماعت کت همی‌دادند ریو / چون ببینندت بگویندت که دیو
M1:1876
المعنى والشرح · به زبانِ تو — بلغتك · AI
مردمی که امروز تو را با چاپلوسی و فریب ستایش می‌کنند، به محض از دست رفتن موقعیت و جذابیتت، همان‌ها تو را تحقیر کرده و اهریمن خطابت خواهند کرد.
مولانا در این بخش از مثنوی، در مورد زیان‌های شهرت و ستایش خلق صحبت می‌کند. او توجه دیگران را به آب و رنگ ظاهری و موقعیت اجتماعی انسان وابسته می‌داند. این بیت به روشنی بی‌وفایی و سطحی‌نگری مردم را به تصویر می‌کشد.
همان جماعتی که با تملق و فریب (ریو)، فرد را بالا می‌برند و او را غرق در ستایش می‌کنند، موجوداتی فرصت‌طلب هستند. این ستایش‌ها حقیقی نیست، بلکه دامی برای نفس است. به محض آنکه لطف و زیبایی و مقام فرد از بین برود (چنانکه در بیت قبل آمده)، همان ستایشگران چهره برمی‌گردانند.
چرخش از ستایش به نکوهش، ناگهانی و بی‌رحمانه است. آنکه تا دیروز فرشته بود، امروز «دیو» خوانده می‌شود. این بیت هشداری است به سالک که به تحسین و تقبیح خلق دل نبندد، زیرا این دو، دو روی یک سکه‌ی بی‌ارزش‌اند و تنها انسان را از مسیر حقیقت و خودشناسی دور می‌کنند. اعتبار واقعی در نگاه حق است، نه در قضاوت متغیر مردمان.
- ریو
- فریب، مکر، حیله، چاپلوسی
- کت
- که تو را (شکل کهن)
- همی‌دادند
- می‌دادند (فعل ماضی استمراری در فارسی قدیم)
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.