اقرأ› دفتر ١› وصية الرسول صلى الله عليه وسلم لعلي كرم الله وجهه: "حين يتقرب كل أحد بنوع من الطاعة إلى الحق، فتقرب أنت بصحبة العاقل والعبد الخاص، لتكون أسبقهم جميعًا"› بيت ٢٩٨٠
M1:2980 — دست او را حق چو دست خویش خواند / تا ید الله فوق ایدیهم براند
M1:2980
المعنى والشرح · به زبانِ تو — بلغتك · AI
این بیت میگوید دست پیر و راهنمای معنوی، نمایندهٔ دست خداست و بیعت با او، بیعت با خدا محسوب میشود، همانطور که در قرآن دربارهٔ پیامبر آمده است.
مولانا در این بخش از زبان پیامبر (ص) به علی (ع) توصیه میکند که برترین راه برای تقرب به خداوند، پناه بردن به «سایهٔ عاقل» یا همان پیر و راهنمای کامل است. این بیت برای تأکید بر جایگاه والای این راهنما و لزوم تسلیم کامل در برابر او آورده شده است.
مصرع اول به این معناست که خداوند دست چنین انسان کاملی را دست خود خوانده است. این اشارهای مستقیم به بیعت رضوان است که در آن، بیعت صحابه با پیامبر اسلام، بیعت با خود خدا تلقی شد. مصرع دوم، آیهٔ ۱۰ سوره فتح (إِنَّ الَّذِينَ يُبَايِعُونَكَ إِنَّمَا يُبَايِعُونَ اللَّهَ يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ) را نقل میکند که میفرماید: «همانا کسانی که با تو بیعت میکنند، در حقیقت با خدا بیعت میکنند؛ دست خدا بالای دستهای آنان است.»
مولانا با این ارجاع قرآنی، مقام «پیر» را تا مقام نمایندگی تام و تمام الهی بالا میبرد. همانطور که در ابیات قبل، مرید را به تسلیم محض در برابر پیر (همچون موسی در برابر خضر) فراخوانده بود، در این بیت دلیل این تسلیم را بیان میکند: دست پیر و قدرتی که او بر مرید اعمال میکند، از خود او نیست، بلکه تجلی قدرت و ارادهٔ الهی است. بنابراین، هرگونه سرپیچی از دستورات او، حتی اگر ظاهراً غیرمنطقی باشند (مانند سوراخ کردن کشتی یا کشتن کودک)، در واقع مخالفت با خواست خداوند است.
- حق
- خداوند، حقیقت مطلق
- ید الله فوق ایدیهم
- بخشی از آیه ۱۰ سوره فتح: «دست خدا بالای دستهایشان است»
- براند
- در اینجا به معنی: جاری سازد، بخواند، اعلام کند
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.