اقرأ› دفتر ١› قصة الملك اليهودي الذي كان يقتل النصارى تعصباً› بيت ٣٣١
M1:331 — گفت اَحوَل: زان دو شیشه من کدام / پیشِ تو آرَم؟ بکُن شرحِ تمام
M1:331
المعنى والشرح · به زبانِ تو — بلغتك · AI
شاگردی که به دلیل دوبینی، یک بطری را دو تا میدید، از استادش پرسید که از آن دو بطری کدام را برای او بیاورد و خواستار توضیح کامل شد.
این بیت، لحظهی کلیدی در داستان تمثیلی «استاد و شاگرد لوچ» است. مولانا از این داستان کوتاه استفاده میکند تا نشان دهد چگونه امیال نفسانی و تعصبات (که در داستان اصلی، کینه و تعصب پادشاه یهودی است) دید انسان را منحرف میکند و حقیقت واحد را دوگانه یا چندگانه به او نشان میدهد.
واکنش شاگرد کاملاً منطقی به نظر میرسد؛ او واقعاً دو بطری میبیند و بنابراین نمیداند کدام را باید بیاورد. سؤال او «بکُن شرحِ تمام» (کامل توضیح بده) نشاندهندهی سردرگمی صادقانهی اوست. او از نقصِ دید خود بیخبر است و مشکل را در دستور مبهم استاد میبیند، نه در چشمان خودش. این وضعیت، نمادی از حال انسانی است که تحت تأثیر خشم، شهوت یا هر «غرض» دیگری، حقیقت را وارونه میبیند و به جای اصلاح خود، از دیگران و از دنیا توضیح میخواهد.
در ساختار داستان، این بیت نقطهای است که توهم به زبان میآید و زمینه را برای درس استاد فراهم میکند. استاد در بیت بعدی به او پاسخ میدهد که فقط یک بطری وجود دارد و این دوگانگی زاییدهی نگاه خطاکار خود اوست. بنابراین، این بیت صرفاً یک سؤال ساده نیست، بلکه تجسم بیرونی یک بیماری درونی یعنی «اَحوَل» بودن روح است.
- اَحوَل
- لوچ، کسی که چشمش کژ است و یک چیز را دو تا میبیند.
- زان
- مخفف «از آن».
- شرحِ تمام
- توضیح کامل و دقیق.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.