اقرأ› دفتر ٢› إنكار موسى عليه السلام مناجاة الراعي› بيت ١٧٣١
M2:1731 — گر نبندی زین سخن تو حلق را / آتشی آید بسوزد خلق را
M2:1731
المعنى والشرح · به زبانِ تو — بلغتك · AI
يقول موسى للراعي إن لم تتوقف عن هذا الحديث الكفريّ، فإن غضب الله سينزل كالنار ويحرق الناس جميعًا بسبب كلماتك.
يصل توبيخُ موسى عليه السلام للراعي إلى ذروته في هذا البيت. فبعد أن اتهمه بالكفر والجهل، ينتقل الآن إلى التهديد بعقاب إلهي جماعي. يرى موسى في كلام الراعي البسيط، الذي يصف الله بصفات بشرية مادية، تجديفًا خطيرًا يهدد النظام الكوني بأسره.
الصورة المستعملة هنا هي صورة النار. فكلمات الكفر، في نظر موسى، ليست مجرد خطأ فردي، بل هي شرارة قادرة على إشعال حريق هائل يهلك المجتمع كله. هذا يعكس فهمًا للشريعة الظاهرة حيث تكون مسؤولية الفرد جماعية، وحيث يمكن لكلمة واحدة خاطئة أن تستجلب غضب السماء على الجميع. يصور الرومي هنا غيرة النبي موسى على تنزيه الله، وهي غيرة شديدة تجعله يرى في بساطة الراعي تهديدًا وجوديًا يستدعي أقصى درجات التحذير.
- حلق
- الحلق أو الحنجرة، والمقصود هنا هو الكفّ عن الكلام.
- خلق
- الخَلْق أو الناس. يشير موسى إلى أن العقاب لن يقتصر على الراعي وحده بل سيعمّ الجميع.
موسی به چوپان هشدار میدهد که اگر به این سخنان کفرآمیز ادامه دهد، خشم و عذاب الهی نازل میشود و همه را نابود خواهد کرد.
این بیت اوج خشم موسی و نگرانی او از پیامدهای کفرگویی چوپان است. از دیدگاه موسی که پیامبر شریعت و ظاهر دین است، سخنان چوپان نه تنها بیادبانه، بلکه مصداق بارز کفر است. او معتقد است که چنین کفری چنان عظیم است که میتواند موجب نزول عذاب عمومی شود؛ آتشی که خشک و تر را با هم میسوزاند.
در نگاه موسی، این حرفها «گندِ کفر» است که تمام جهان را آلوده میکند (بیت ۱۷۲۹) و اگر جلوی آن گرفته نشود، نتیجهای جز نابودی در پی نخواهد داشت. این بیت، شدت غیرت دینی موسی و پایبندی او به تنزیه (منزه دانستن خداوند از صفات بشری) را نشان میدهد. او نمیتواند تصور کند که کسی با خداوند، آن هم خالق آسمان و زمین، اینگونه سخن بگوید. هراس او از این است که این «کفر» یک امر شخصی باقی نماند و دامان کل جامعه را بگیرد. البته در ادامه داستان، خداوند خود به موسی عتاب میکند و به او میآموزد که راه دلها با راه شریعت و ظاهر متفاوت است و آن نیایش عاشقانه نزد او مقبول بوده است.
- حلق
- گلو، دهان
- خلق
- مردم، آفریدگان
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.