اقرأ› دفتر ٥› قصة الجارية التي كانت تشتهي الحمار، وقد علّمته كيف يشبع شهوتها كالبشر، وكانت تضع قرعة على قضيب الحمار لئلا يتجاوز الحد. علمت السيدة بذلك، ولكنها لم ترَ القرعة. فأبعدت الجارية بحجة، ثم اجتمعت مع الحمار بلا قرعة فماتت فضيحةً. عادت الجارية متأخرة ونوحت: "يا روحي ويا نور عيني! رأيت الذكر ولم ترَ القرعة! رأيت القضيب ولم ترَ ذلك الآخر!" كل ناقص ملعون، أي كل نظر وفهم ناقص ملعون، وإلا فالناقصون ظاهرًا من الجسد مرحومون ليسوا ملعونين، اقرأ: "ليس على الأعمى حرج"، فنفى الحرج ونفى اللعنة ونفى العتاب والغضب› بيت ١٣٣٩
M5:1339 — هیچ علت اندرو ظاهر نشد / هیچ کس از سر او مخبر نشد
M5:1339
المعنى والشرح · به زبانِ تو — بلغتك · AI
با وجود بررسیها، هیچ بیماری جسمی در خر پیدا نشد و کسی نتوانست به راز لاغر شدن او پی ببرد.
در این داستان، خاتون که از لاغری خرش نگران است، او را نزد متخصصان (نعلبندان) میبرد تا علت را بیابند. این بیت لحظهای را توصیف میکند که تمام بررسیهای ظاهری به بنبست میخورد. متخصصان هیچ بیماری یا عارضهی جسمی آشکاری در حیوان پیدا نمیکنند.
نکتهی کلیدی در این بیت، تقابل میان «ظاهر» و «سرّ» (راز) است. علت واقعی لاغری خر، یک بیماری جسمی نیست که با معاینهی بیرونی مشخص شود، بلکه یک راز پنهان است: رابطهی جنسی او با کنیزک. مولانا با این بیت به یک مفهوم عمیقتر اشاره میکند: بسیاری از مشکلات و رنجهای ما ریشههایی پنهان و درونی دارند که با نگاه سطحی و مادی قابل تشخیص نیستند. همانطور که پزشکان از علت واقعی بیماری خر بیخبر ماندند، بسیاری از ما نیز از سرچشمههای اصلی مشکلات روحی و معنوی خود یا دیگران غافلیم، زیرا تنها به نشانههای ظاهری توجه میکنیم و از رازهای درون بیخبریم. این بیت، مقدمهای است برای اینکه خاتون خودش به جستجوی حقیقت بپردازد و از پوسته عبور کند.
- علت
- بیماری، ناخوشی
- اندرو
- در او، در درون او
- سر
- راز، امر پنهان
- مخبر
- آگاه، باخبر
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.