اقرأ› دفتر ٥› قصة الجارية التي كانت تشتهي الحمار، وقد علّمته كيف يشبع شهوتها كالبشر، وكانت تضع قرعة على قضيب الحمار لئلا يتجاوز الحد. علمت السيدة بذلك، ولكنها لم ترَ القرعة. فأبعدت الجارية بحجة، ثم اجتمعت مع الحمار بلا قرعة فماتت فضيحةً. عادت الجارية متأخرة ونوحت: "يا روحي ويا نور عيني! رأيت الذكر ولم ترَ القرعة! رأيت القضيب ولم ترَ ذلك الآخر!" كل ناقص ملعون، أي كل نظر وفهم ناقص ملعون، وإلا فالناقصون ظاهرًا من الجسد مرحومون ليسوا ملعونين، اقرأ: "ليس على الأعمى حرج"، فنفى الحرج ونفى اللعنة ونفى العتاب والغضب› بيت ١٣٥٥
M5:1355 — نیمکاره و خشمگین جنبان ذکر / ز انتظار تو دو چشمش سوی در
M5:1355
المعنى والشرح · به زبانِ تو — بلغتك · AI
خاتون زیر لب به کنیزک میگوید که خر را در حالی دیده که کارش نیمهکاره مانده، از فرط شهوت خشمگین است و چشمانتظار بازگشت تو به در نگاه میکند.
این بیت بخشی از گفتگوی درونی و زیرلبی خاتون با کنیزک است. خاتون که به طور اتفاقی شاهد رابطهٔ کنیزک با خر بوده، اکنون وانمود میکند که چیزی ندیده است. اما وقتی با کنیزک روبرو میشود، نمیتواند مشاهدات خود را پنهان کند و زیر لب، وضعیت خر را توصیف میکند.
مولانا با این تصویرسازی دقیق، حالت حیوانی و غریزی خر را به نمایش میگذارد: شهوتش با ورود خاتون نیمهکاره مانده («نیمکاره»)، از این توقف خشمگین است («خشمگین جنبان ذکر»)، و همچنان منتظر ادامهٔ کار است و به در چشم دوخته، گویی انتظار بازگشت کنیزک را میکشد. این بیت، علاوه بر پیش بردن داستان، بر شدت شهوتی که خاتون شاهد آن بوده و بعداً خود قربانی آن میشود، تأکید میکند. این توصیف دقیق، زمینه را برای تصمیم فاجعهبار بعدی خاتون آماده میسازد.
- ذکر
- آلت تناسلی مرد
- نیمکاره
- کاری که به پایان نرسیده، ناتمام
- جنبان
- در حال جنبیدن، تکاندهنده
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.