اقرأ› دفتر ٥› قصة الجارية التي كانت تشتهي الحمار، وقد علّمته كيف يشبع شهوتها كالبشر، وكانت تضع قرعة على قضيب الحمار لئلا يتجاوز الحد. علمت السيدة بذلك، ولكنها لم ترَ القرعة. فأبعدت الجارية بحجة، ثم اجتمعت مع الحمار بلا قرعة فماتت فضيحةً. عادت الجارية متأخرة ونوحت: "يا روحي ويا نور عيني! رأيت الذكر ولم ترَ القرعة! رأيت القضيب ولم ترَ ذلك الآخر!" كل ناقص ملعون، أي كل نظر وفهم ناقص ملعون، وإلا فالناقصون ظاهرًا من الجسد مرحومون ليسوا ملعونين، اقرأ: "ليس على الأعمى حرج"، فنفى الحرج ونفى اللعنة ونفى العتاب والغضب› بيت ١٣٧٥
M5:1375 — چون حریص خوردنی زن خواه زود / ورنه آمد گربه و دنبه ربود
M5:1375
المعنى والشرح · به زبانِ تو — بلغتك · AI
اگر شهوت و میل جنسی در تو شدید است، هرچه سریعتر ازدواج کن؛ وگرنه این غریزه تو را به گناه و نابودی خواهد کشاند.
این بیت در ادامهی بحث مولانا دربارهی خطرات شهوت جنسی آمده است. او پیش از این، شهوت را بزرگترین آفت راه معنوی خوانده که زشت را زیبا جلوه میدهد و عقل را زایل میکند. مولانا دو راه برای کنترل این غریزه پیشنهاد میکند: کم خوردن یا ازدواج کردن.
در این بیت، او با یک تمثیل ساده و قدرتمند، بر ضرورت راه دوم (ازدواج) تأکید میکند. شهوت به «اشتها برای خوردن» تشبیه شده است. همانطور که غذای لذیذ (دنبه) را نباید بیمحافظ رها کرد چون گربه آن را میرباید، غریزهی جنسی (دنبه) را نیز نباید به حال خود گذاشت. «گربه» در اینجا نماد شیطان یا نفس اماره است که اگر فرصت یابد، این انرژی قدرتمند را میرباید و انسان را به سمت گناه و هلاکت میکشاند، درست همانطور که خاتونِ داستان به خاطر نادیده گرفتن جزئیات و تسلیم شدن به شهوت خام، خود را به کشتن داد.
پیام اصلی این است که غرایز طبیعی باید از راه درست و مشروع مدیریت شوند. ازدواج، به تعبیر مولانا در بیت قبل، مانند ذکر «لاحول و لا قوة الا بالله» است؛ یعنی پناهگاهی شرعی و معنوی در برابر وسوسههای ویرانگر نفس.
- زن خواه
- ازدواج کن، همسر اختیار کن
- دنبه
- چربی دم گوسفند؛ در اینجا کنایه از غریزه و میل جنسی است.
- ربود
- ربایید، دزدید
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.