اقرأ› دفتر ٥› رد المؤمن السني على الكافر الجبري، وفي إثبات اختيار العبد، قال: السنة طريق مطروق بأقدام الأنبياء عليهم السلام. على يمين ذلك الطريق صحراء الجبر، حيث لا يرى المرء لنفسه اختيارًا وينكر الأمر والنهي ويتأول، وينتج عن إنكار الأمر والنهي إنكار الجنة وهي جزاء المطيعين للأمر، والنار وهي جزاء المخالفين للأمر. ولا أقول غير ذلك في ما ينتهي إليه، فالعاقل تكفيه الإشارة. وعلى يسار ذلك الطريق صحراء القدر، حيث يرى المرء قدرة الخالق مغلوبة بقدرة الخلق، ومن ذلك تنشأ تلك المفاسد التي ذكرها ذلك المجوسي الجبري› بيت ٢٩٩٢
M5:2992 — آن گرفتی آنِ ما انداختی / حقِ خدمتهای ما نشناختی
M5:2992
المعنى والشرح · به زبانِ تو — بلغتك · AI
فرشته خطاب به انسان میگوید: تو وسوسههای شیطان را انتخاب کردی و پندهای ما را نادیده گرفتی و اینگونه حق دوستی و راهنمایی ما را به جا نیاوردی.
این بیت بخشی از گفتگوی فرشته با انسان در روز قیامت است. در این صحنه، پردهها کنار رفته و انسان با دو گروهی که در زندگی دنیوی او را به دو مسیر متفاوت دعوت میکردند، روبرو میشود: فرشتگان و شیاطین.
فرشته به انسان یادآوری میکند که آنها (فرشتگان) دوستان واقعی و خیرخواه او بودهاند و از زمان پدرش آدم، به او خدمت کردهاند. در مقابل، شیاطین دشمنان دیرینهی او بودهاند. سپس با لحنی گلهآمیز میگوید: «تو با وجود این تاریخچهی روشن، دعوت آن گروه (شیاطین) را پذیرفتی و راهنمایی و خدمت ما را کنار گذاشتی و حق دوستی و خیرخواهی ما را ادا نکردی.»
این بیت در دل بحث بزرگتری دربارهی «اختیار» انسان قرار دارد. مولانا نشان میدهد که هم دعوت به خیر (از سوی فرشته) و هم وسوسه به شر (از سوی شیطان) تنها «عرضه» و «پیشنهاد» هستند. این انسان است که با اختیار خود یکی را برمیگزیند و مسئولیت این انتخاب با خود اوست. گلهی فرشته در واقع تأکیدی بر همین قدرت انتخاب و مسئولیت ناشی از آن است.
- آن
- در اینجا به معنای «آن پیشنهاد» یا «آن گروه» (اشاره به وسوسههای شیطان).
- آنِ ما
- آنچه از آنِ ماست، پیشنهاد و راهنمایی ما (فرشتگان).
- انداختی
- رها کردی، دور انداختی، نادیده گرفتی.
- حقِ خدمت
- ارزش و حرمت خدمت، پاداش و قدرشناسی در برابر خدمت.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.