اقرأ› دفتر ٥› معنى "ما شاء الله كان" أي: اطلب مشيئته ورضاه، ولا تحزن لغضب الآخرين وردهم. تلك "كان" وإن كانت لفظًا ماضيًا، إلا أنها في فعل الله لا ماضٍ ولا مستقبل، فـ "ليس عند الله صباح ولا مساء"› بيت ٣١٠٥
M5:3105 — قول بنده ایش شاء الله کان / بهر آن نبود که تنبل کن در آن
M5:3105
المعنى والشرح · به زبانِ تو — بلغتك · AI
عبارت «ما شاء الله کان» به معنای تسلیم در برابر خواست خداست، اما این تسلیم نباید بهانهای برای تنبلی و دست کشیدن از تلاش و کوشش باشد.
مولانا در اینجا به تفسیر نادرستی از مفهوم «قضا و قدر» و عبارت قرآنی «ما شاء الله کان» (آنچه خدا خواست، شد) میپردازد. او هشدار میدهد که این عبارت، که بیانگر حاکمیت مطلق ارادهٔ الهی است، نباید بهانهای برای جبرگرایی و تنبلی شود. برخی گمان میکنند چون همه چیز به خواست خداست، پس تلاش انسان بیفایده است و میتوانند دست روی دست بگذارند.
مولانا این دیدگاه را رد میکند و در بیتهای بعدی توضیح میدهد که این عبارت، در واقع، یک انگیزهبخش (تحریض) است. دانستن اینکه فرمان نهایی از آنِ خداست، باید انسان را به اخلاص و جدیت بیشتر در بندگی و خدمت وادارد، نه به سستی. این سخن دعوتی است برای خالص کردن نیت و همسو کردن تلاش خود با ارادهٔ الهی، با این درک که نتیجهٔ نهایی در دست اوست. پس این عبارت رمز تلاش خالصانه است، نه مجوز تنبلی.
- ایش
- ضمیر ملکی برای سوم شخص مفرد، به معنی «او» یا «ـَش»
- شاء الله کان
- بخشی از عبارت «ما شاء الله کان»، یعنی: آنچه خدا خواست، همان شد.
- بهرِ
- برایِ، به خاطرِ
- تنبل کن
- تنبلی کنی، سستی بورزی
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.