M5:48 — هم‌چو یغماجیست، خانه می‌کَند / زود زود انبان خود پر می‌کند

این بیت در میانه‌ی داستان تمثیلی «چهار مرغ» آمده است که در آن، مولانا چهار خوی ناپسند نفس انسان را به چهار پرنده تشبیه می‌کند: حرص (بط)، شهوت (خروس)، جاه‌طلبی (طاووس)، و آرزوهای دور و دراز دنیوی (زاغ).

در اینجا، مولانا صفت «حرص» را که به «بط» تشبیه شده، بیشتر توضیح می‌دهد. او حرص را به یک «یغماجی» یا غارتگر تشبیه می‌کند که به خانه‌ای هجوم برده است. چنین غارتگری وقت زیادی ندارد و از ترس اینکه دیگران سر برسند، با شتاب و بدون اینکه خوب و بد را از هم جدا کند، هرچه به دستش می‌رسد در کیسه یا انبان خود می‌ریزد. برای او فرقی نمی‌کند که مروارید برمی‌دارد یا نخود؛ مهم این است که کیسه‌اش را هرچه سریع‌تر پر کند.

این تصویر، طبیعت کور و عجولانه‌ی حرص را به خوبی نشان می‌دهد. فرد حریص، همچون این غارتگر، در زندگی فرصت را کوتاه می‌بیند و با ولع و بدون تفکر، به دنبال انباشتن هر چیزی است، بی‌آنکه به ارزش واقعی آن فکر کند. این شتابزدگی و بی‌دقتی، ویژگی اصلی حرص است که انسان را از تشخیص ارزش‌های حقیقی باز می‌دارد.