اقرأ› دفتر ٦› استعطافُ الفأرِ للضفدعِ: لا تُلتمسْ أعذارًا ولا تؤجّلْ قضاءَ حاجتي هذه، ففي التأخيرِ آفاتٌ، والصوفيُّ ابنُ الوقتِ وابنٌ لا يُفارقُ أباه، والأبُ الشفيقُ هو الصوفيُّ الذي ينظرُ إليه في وقتِه ولا يجعله محتاجًا إلى الغدِ، ويجعله مستغرقًا في رياضِ حسابِه السريعِ، لا ينتظرُ المستقبلَ كالعوامِّ، بل هو نهرٌ لا دهرٌ، فلا صباحَ عندَ الله ولا مساءَ، ولا ماضٍ ومستقبلٌ وأزلٌ وأبدٌ هناك. فآدمُ السابقُ والدجالُ المسبوقُ لا يكونان، فهذه الرسومُ في منطقةِ العقلِ الجزئيِّ، والروحُ الحيوانيةُ في عالمِ اللا مكانِ واللا زمانِ لا تعرفُ هذه الرسومَ. فهو ابنُ وقتٍ لا يُفهمُ منه إلا نفيُ تفرقةِ الأزمنةِ، كما يُفهمُ من قولِ «الله واحدٌ» نفيُ التعددِ لا حقيقةُ الوحدةِ› بيت ٢٧٣٤

M6:2734 — تا به هم آییم زین فن ما دو تن / اندر آمیزیم چون جان با بدن

تا به هم آییم زین فن ما دو تناندر آمیزیم چون جان با بدن
✦ اعرض هذا البيت بـ العربية

M6:2734

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — من محاضراته المسجلة عن المثنوي

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: تا ما دو تن، با این تدبیر (یا این حیلت)، به هم نزدیک شویم و چون جان و تن در هم آمیزیم. معنا: این بیت به پیوند دو جنبهٔ متفاوت اشاره دارد؛ مانند جان و تن که با وجود تفاوت، در هم آمیخته‌اند و به واسطهٔ تدبیری خاص در ارتباط و همکاری‌اند.

Sources: Masnavi, Book 6, Verse 2734

شرح

این بیت پایانیِ داستان موش و قورباغه است، داستانی که مولانا آن را نه تنها برای بیان اهمیت پیوند میان دو موجود از دو عالم (خاک و آب)، بلکه برای تصویر کردن رابطهٔ پیچیدهٔ جان و تن به کار می‌برد. تن ما، همچون موشی خاکی، با ریسمانی از نیازها و تعلقات، جان آبی و ملکوتی ما را به زمین می‌کشد. اما همین پیوند، همین «فن»، امکان تجربه‌های نقد را فراهم می‌آورد. جان، بی‌قرار پرواز و عیش در دریای ملکوت است، اما در کشاکش با تن، گویی به اجبار به زمین بازگردانده می‌شود تا وظایف خود را در این عالم خاکی به انجام رساند. مولانا به ما می‌آموزد که قدر «نقد این زمان» را بدانیم، زیرا حتی این وصل موقت و این حضور پر چالش، خود غنیمتی است در مسیر بازگشت به وطن اصلی و پیوستن نهایی جان به جانان.

نکات کلیدی

  • اهمیت پیوند تن و جان
  • ارزش لحظه حال
  • جدایی و وصل در زندگی

Sources: Masnavi, Book 6, Verse 2734

❋

به زبانِ تو — بلغتك · AI

❋

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

Your conversation stays on this device unless you share it.

What readers asked

No questions shared yet — yours could be the first.