اقرأ دفتر ٦ رؤيةُ خوارزمشاه رحمه الله في موكبِه حصانًا نادرًا جدًّا، وتعلّقُ قلبِ الملكِ بحسنِ وجماِل ذلك الحصانِ وذكائِه، وتثبيطُ عمادِ الملكِ لهذا الحصانِ في قلبِ الملكِ، واختيارُ الملكِ لقولِه على رؤيتِه، كما قال الحكيمُ رحمة الله عليه في "إلهي ناما": "عندما يصبحُ لسانُ الحسدِ سمسارًا، تجدُ يوسفًا بثوبٍ خشنٍ". فبسببِ دلالةِ إخوةِ يوسفَ الحسودةِ، أُخفي ذلك الجمالُ الكثيرُ في قلوبِ المشترين وبدأ يظهرُ قبيحًا حتى: "وَكَانُوا فِيهِ مِنَ الزَّاهِدِينَ" بيت ٣٣٨٠

M6:3380 — اندرین گر می‌نداری باورم / امتحان کن امتحان گفت و قدم

اندرین گر می‌نداری باورمامتحان کن امتحان گفت و قدم
✦ اعرض هذا البيت بـ العربية

M6:3380

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — من محاضراته المسجلة عن المثنوي

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: اگر در این باره به من باور نداری، / مرا در گفتار و کردار امتحان کن.معنا: مرد اسب‌باخته با تمام وجود و با صداقت کامل، از عمادالملک می‌خواهد که صدق گفتار و کردار او را در محبت به اسبش بیازماید و برای نجات آن شفاعت کند.

شرح

در این بیت، مولانا از زبان صاحب اسب که گرفتار مصیبتی جان‌گداز شده، یک نکتهٔ مهم اخلاقی و وجودی را به ما نشان می‌دهد. این مرد به عمادالملک، وزیر نیک‌نام، روی آورده و از او طلب شفاعت برای نجات اسبش می‌کند، اسبی که برای او حکم جان را دارد. او می‌گوید: «از زن و زر و عقارم صبر هست، اما این اسب، جانم رهن اوست.» این ادعایی بس سنگین است. مولانا در اینجا بر مفهوم «صدق» و «اخلاص» تأکید می‌ورزد. آن مرد می‌گوید که اگر این را باور نداری، «امتحان کن امتحان گفت و قدم». یعنی بیا و گفتار مرا با کردارم بسنج. ببین آیا تنها به زبان ادعا می‌کنم، یا در عمل و گام‌برداشتن نیز بر آنچه می‌گویم استوارم. این بیت نشان می‌دهد که چگونه در نگاه مولانا، حقیقت یک ادعا نه تنها در کلام، که در آمادگی برای عمل و فداکاری نیز نمایان می‌شود. این نه «تکلف» است و نه «تزویر»، بلکه کمال صدق و بی‌ریایی است. در واقع، این چالش برای اثبات عمق تعلق خاطر اوست.

نکات کلیدی

  • صدق و اخلاص یک ادعا با عمل و فداکاری محک می‌خورد.
  • گفته و عمل (گفت و قدم) باید با یکدیگر همخوانی داشته باشند تا باورپذیری حاصل شود.
  • در نگاه مولانا، عمق تعلق خاطر و ارزش‌گذاری حقیقی در آمادگی برای اثبات آن در صحنه عمل هویدا می‌شود.
  • این بیت تأکید بر آزمون‌پذیری و شفافیت در ابراز احساسات و ادعاها دارد.
  • سخنان از سرِ صدق، نه تکلف و تزویر، دعوت به امتحان می‌کنند.

Sources: d6-s75 · 01:20:29

به زبانِ تو — بلغتك · AI

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

Your conversation stays on this device unless you share it.

What readers asked

No questions shared yet — yours could be the first.