اقرأ› دفتر ٦› بيانُ المجاهدِ الذي لا يتركُ الجهادَ، حتى لو علمَ بسطةَ عطاءِ الله، فإنَّ ذلك المقصودَ يأتي إليه من جهةٍ أخرى وبسببِ نوعٍ آخرَ من العملِ لم يكن في وهمِه. فهو قد ربطَ كلَّ وهمِه وأملِه في هذا الطريقِ المعينِ، ويقرعُ هذا البابَ، لعلَّ الله تعالى يرزقُه من بابٍ آخرَ لم يدبّرْه، "وَيَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لَا يَحْتَسِبُ الْعَبْدُ يُدَبِّرُ وَاللَّهُ يُقَدِّرُ". وقد يكونُ للعبدِ وهمُ العبوديةِ، بأنَّ الله سيرزقُه من غيرِ هذا البابِ، وإنْ كنتُ أقرعُ هذا البابَ، فالله تعالى يرزقُه من هذا البابِ نفسه. في الجملةِ، كلُّ هذه أبوابُ بيتٍ واحدٍ مع تقريرِه› بيت ٤٢٠٢
M6:4202 — یا مراد من برآید زین خروج / یا ز برجی دیگر از ذات البروج
M6:4202
المعنى والشرح · به زبانِ تو — بلغتك · AI
یا آرزویم از همین تلاش و کوشش که میکنم برآورده میشود، یا خداوند آن را از راهی دیگر و از آسمانی دیگر که در تقدیر است، به من میرساند.
این بیت حالت تسلیم و توکل یک سالک راه حق را بیان میکند. سالک با تمام وجود در یک راه مشخص تلاش میکند، اما قلب خود را تنها به آن راه وابسته نمیکند. او میداند که تلاش (خروج) وظیفۀ اوست، اما نتیجۀ نهایی به دست خداوند است.
مولانا تصویر زیبایی را به کار میبرد: از یک سو، «این خروج» یا همین تلاش زمینی و مشخص وجود دارد. از سوی دیگر، «ذات البروج» یا آسمان پرستاره قرار دارد که نماد تقدیر الهی و راههای بیشمار و غیرمنتظرۀ خداوند است. پیام اصلی این است که انسان باید با امید کوشش کند، اما همزمان باید آماده باشد که روزی و خواستهاش از جایی کاملاً غیرمنتظره و از «برجی دیگر» که در حساب او نبوده، برایش فرستاده شود. این همان معنای «وَ یَرزُقْهُ مِنْ حَیْثُ لَا یَحْتَسِب» (و از جایی که گمان نمیبرد به او روزی میدهد) است که در عنوان این بخش نیز به آن اشاره شده است. در واقع، سالک در عین جدیت در عمل، نتیجۀ کار را به ارادۀ مطلق الهی وامیگذارد.
- مراد
- آرزو، خواسته، مقصد
- خروج
- بیرون شدن، اقدام، تلاش و کوشش
- برج
- ستاره، صورت فلکی، جایگاه بلند در آسمان
- ذات البروج
- صاحب برجها، کنایه از آسمان و تقدیر الهی (اشاره به سورۀ بروج در قرآن کریم)
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.