M6:4545 — نطق عیسی از فر مریم بود / نطق آدم پرتو آن دم بود

This couplet uses two foundational prophetic stories to illustrate that true spiritual authority and eloquence are never original to the speaker but are always derivative of a divine source.

The first hemistich, "The speech of Jesus came from Mary’s splendor," directly follows a verse comparing silent saints to Mary, pregnant with a Messiah without a husband. Rumi argues that Jesus's power to speak from the cradle and perform miracles was not his own but a manifestation of the spiritual rank and purity—the farr (divine splendor)—of his mother, Mary. She was the silent, receptive vessel whose inner state made his outer miracle possible.

The second hemistich expands this principle to the dawn of humanity. "The speech of Adam was a ray of that same Breath" refers to the Qur'anic account of God breathing His spirit into Adam (Qur'an 15:29, 38:72). Adam's subsequent ability to name all things, the very foundation of human consciousness and speech (nuṭq), was merely a reflection (partow) of that divine in-breathing (dam). In both cases, the manifest prophet (Jesus, Adam) is an expression of a prior, more fundamental spiritual reality (Mary's purity, God's Breath). This reinforces the section's broader theme: the authority of the Friends of God, like Ali, flows from their connection to the prophetic light, not from personal merit.

مولانا در این بیت به دو داستان قرآنی بزرگ اشاره می‌کند تا یک اصل عرفانی را تبیین کند: هر کمالی که در یک «فرع» دیده می‌شود، در حقیقت از «اصل» و ریشه‌ی آن سرچشمه گرفته است.

مصراع اول به سخن گفتن معجزه‌آسای حضرت عیسی در گهواره اشاره دارد. این قدرت خارق‌العاده، پرتوی از مقام معنوی و پاکی مادرش، حضرت مریم، بود. مریم خود همچون «درخت» یا «باغی» بود که از فیض الهی باردار شده بود و میوه‌اش (عیسی) کمالات آن باغ را به نمایش می‌گذاشت. بنابراین، نطق عیسی، گواهی بر عظمت مریم بود.

مصراع دوم به خلقت حضرت آدم و آموختن «اسماء» به او از جانب خداوند بازمی‌گردد. توانایی آدم برای سخن گفتن و شناخت حقایق، چیزی جز بازتاب و پرتوی از آن «نَفَس رحمانی» یا «دم الهی» نبود که خداوند در او دمید و به او حیات و آگاهی بخشید. نطق آدم، جلوه‌ای از آن منبع اصلی وجود بود.

مولانا با کنار هم گذاشتن این دو مثال، نتیجه می‌گیرد که هر کلام، الهام و قدرتی که در اولیای الهی (که در ابیات قبل به آنها اشاره شده) مشاهده می‌شود، از خودشان نیست، بلکه جلوه‌ای از یک منبع بالاتر است. همان‌طور که در ابیات قبل، کلام و شادی عارفان را به فیض الهی تشبیه کرده بود، اینجا نیز تأکید می‌کند که این «نطق»‌ها همه ریشه در یک «اصل» دارند و نباید آنها را به خود فرد نسبت داد.