Oxu› Dəftər 5› Cariyənin xatunun eşşəyi ilə şəhvətini təmin etməsi və onu keçi və ayı kimi insan şəhvətini təmin etməyə öyrətməsi, eşşəyin qəzibinə balqabaq taxması ki, ölçüsündən aşmasın. Xatun bunu öyrəndi, lakin balqabağın incəliyini görmədi. Cariyəni bəhanə ilə uzaq bir yerə göndərdi və balqabaqsız eşşəklə birlikdə oldu və rüsvayçılıqla həlak oldu. Cariyə axşamüstü qayıdıb fəryad etdi ki, “Ey canım və ey gözümün nuru! Cinsiyyət orqanını gördün, balqabağı görmədin! Zikri gördün, o birini görmədin!” “Hər naqis məl’undur” demək, yəni hər naqis baxış və anlayış məl’undur. Əgər zahirdəki naqislər mərhumdurlarsa, məl’un deyillər. “Kora heç bir günah yoxdur” ayəsini oxu, günahı, lənəti, danlağı və qəzəbi inkar etdi.› Beyt 1387
M5:1387 — دم نزد در حال آن زن جان بداد / کرسی از یکسو زن از یکسو فتاد
M5:1387
Məna · به زبانِ تو — Sənin dilin · AI
زن در همان لحظه و بدون اینکه بتواند نفسی بکشد، جان باخت و از روی چهارپایه به یک سو و چهارپایه به سوی دیگر بر زمین افتادند.
این بیت لحظهٔ مرگ آنی و فجیع خاتون را به تصویر میکشد. او که از روی تقلید کورکورانه و شهوت مهارنشده، بدون در نظر گرفتن «دقیقهٔ کدو» (یعنی همان جزئیات حیاتی و ظریف دانش معنوی) خود را در اختیار خر نفس قرار داده بود، بلافاصله هلاک میشود. مولانا با این تصویرسازی عریان و تکاندهنده، سرعت و قطعیت نابودی را نشان میدهد که در انتظار سالک بیبصیرت است.
افتادن زن و کرسی در دو جهت مخالف، نمادی از فروپاشی کامل و از هم گسیختگی است. دیگر نه جایگاهی (کرسی) برای او باقی مانده و نه جانی در بدن. این صحنهٔ هولناک، نتیجهٔ نهایی پیروی از «نظر ناقص» است؛ نگاهی که فقط ظاهر عمل (شهوترانی) را میبیند اما از حکمت و شرط لازم برای مهار آن (کدو) غافل است. در تمثیل مولانا، این سرنوشت هر کسی است که بیپروا و بدون راهنمایی یک پیر آگاه، خود را تسلیم نفس حیوانی (نفس بهیمی) میکند.
- دم نزد
- نفس نکشید، فرصت یک نفس هم پیدا نکرد
- در حال
- فوراً، بیدرنگ، در همان لحظه
- کرسی
- چهارپایه، صندلی کوچک و بدون پشتی
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.