Oxu› Dəftər 5› Cariyənin xatunun eşşəyi ilə şəhvətini təmin etməsi və onu keçi və ayı kimi insan şəhvətini təmin etməyə öyrətməsi, eşşəyin qəzibinə balqabaq taxması ki, ölçüsündən aşmasın. Xatun bunu öyrəndi, lakin balqabağın incəliyini görmədi. Cariyəni bəhanə ilə uzaq bir yerə göndərdi və balqabaqsız eşşəklə birlikdə oldu və rüsvayçılıqla həlak oldu. Cariyə axşamüstü qayıdıb fəryad etdi ki, “Ey canım və ey gözümün nuru! Cinsiyyət orqanını gördün, balqabağı görmədin! Zikri gördün, o birini görmədin!” “Hər naqis məl’undur” demək, yəni hər naqis baxış və anlayış məl’undur. Əgər zahirdəki naqislər mərhumdurlarsa, məl’un deyillər. “Kora heç bir günah yoxdur” ayəsini oxu, günahı, lənəti, danlağı və qəzəbi inkar etdi.› Beyt 1390
M5:1390 — تو عذاب الخزی بشنو از نبی / در چنین ننگی مکن جان را فدی
M5:1390
Məna · به زبانِ تو — Sənin dilin · AI
مولانا به خواننده هشدار میدهد که از سرنوشت رسواکنندهی زن در داستان عبرت بگیرد و جان خود را قربانی امیال شرمآور و حیوانی نکند.
این بیت درست پس از توصیف مرگ هولناک و فضاحتبار خاتون به دست خر بیان میشود. مولانا بلافاصله از این داستان تکاندهنده یک نتیجهگیری اخلاقی و عرفانی ارائه میدهد و آن را به سطح بالاتری از معنا منتقل میکند.
عبارت «عذاب الخزی» مستقیماً از قرآن گرفته شده و به معنای «عذاب رسواکننده» است. مولانا با اشاره به کلام پیامبر (نبی)، به این هشدار وزن و اعتباری دینی میبخشد. او میگوید همانطور که پیامبران از عذاب خوارکنندهی آخرت خبر دادهاند، این داستان نیز نمونهای زمینی از چنان سرنوشتی است. «ننگ» در اینجا هم به عمل زشت و حیوانی خاتون اشاره دارد و هم بهطور کلی به تسلیم شدن در برابر شهوات پست نفسانی.
پیام اصلی این است که فدا کردن «جان» - که گوهری ارزشمند و الهی است - برای لذتی زودگذر و شرمآور، نهایت حماقت و خسران است. در ابیات بعدی، مولانا روشن میسازد که این داستان تمثیلی از نفس اماره (نفس بهیمی) است که اگر مهار نشود، انسان را به هلاکت و رسوایی ابدی میکشاند.
- عذاب الخزی
- عذاب رسوایی و خواری؛ عبارتی قرآنی.
- نبی
- پیامبر.
- فدی
- فدا، قربانی.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.