Oxu› Dəftər 5› Cariyənin xatunun eşşəyi ilə şəhvətini təmin etməsi və onu keçi və ayı kimi insan şəhvətini təmin etməyə öyrətməsi, eşşəyin qəzibinə balqabaq taxması ki, ölçüsündən aşmasın. Xatun bunu öyrəndi, lakin balqabağın incəliyini görmədi. Cariyəni bəhanə ilə uzaq bir yerə göndərdi və balqabaqsız eşşəklə birlikdə oldu və rüsvayçılıqla həlak oldu. Cariyə axşamüstü qayıdıb fəryad etdi ki, “Ey canım və ey gözümün nuru! Cinsiyyət orqanını gördün, balqabağı görmədin! Zikri gördün, o birini görmədin!” “Hər naqis məl’undur” demək, yəni hər naqis baxış və anlayış məl’undur. Əgər zahirdəki naqislər mərhumdurlarsa, məl’un deyillər. “Kora heç bir günah yoxdur” ayəsini oxu, günahı, lənəti, danlağı və qəzəbi inkar etdi.› Beyt 1407
M5:1407 — تا خوری دانه نیفتی تو به دام / این کند علم و قناعت والسلام
M5:1407
Məna · به زبانِ تو — Sənin dilin · AI
برای آنکه بتوانی از نعمتهای دنیا بهرهمند شوی بدون آنکه در دام شهوت و حرص گرفتار آیی، تنها دو چیز به تو کمک میکند: دانش کامل و قناعت.
این بیت، نتیجهگیری و راه حل نهایی داستان کنیزک و خاتون است. در آن داستان، «دانه» نماد لذت و شهوت (رابطه با خر) بود و «دام» هلاکت ناشی از زیادهروی و نادانی (مرگ خاتون). مولانا میگوید راه بهره بردن از لذتها و نعمتهای جهان (خوردن دانه) بدون نابود شدن (افتادن در دام)، در دو چیز خلاصه میشود:
-
علم: دانشی کامل و همهجانبه، نه دانشی ناقص و سطحی. خاتون فقط ظاهر عمل کنیزک را دید (دانه را دید) اما از «دقیقه» و نکتهی کلیدی آن، یعنی کدو که نماد کنترل و اندازهگیری بود، بیخبر ماند. این علم ناقص او را به کشتن داد. در مسیر معنوی، علم یعنی شناخت کامل خطرات راه و حدود و ثغور هر چیز.
-
قناعت: نیرویی درونی که حرص و آز را مهار میکند. مشکل اصلی خاتون، شهوت سیریناپذیرش بود. اگر او قناعت میورزید، حتی با دیدن آن صحنه نیز عنان اختیار از کف نمیداد. قناعت به معنای زیادهنخواهی و بسنده کردن به قدر کفایت است. این همان معنای آیهی «کُلُوا وَاشْرَبُوا وَلَا تُسْرِفُوا» است که مولانا چند بیت قبل به آن اشاره میکند.
بنابراین، «علم» و «قناعت» دو بال پرندهای هستند که میتواند با احتیاط از دانههای روی زمین بچیند، بیآنکه در دام صیاد گرفتار شود. «والسلام» در پایان بیت تأکید میکند که راه حل دیگری جز این وجود ندارد.
- والسلام
- و تمام، و دیگر هیچ، حرف آخر همین است
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.