Oxu› Dəftər 5› Cariyənin xatunun eşşəyi ilə şəhvətini təmin etməsi və onu keçi və ayı kimi insan şəhvətini təmin etməyə öyrətməsi, eşşəyin qəzibinə balqabaq taxması ki, ölçüsündən aşmasın. Xatun bunu öyrəndi, lakin balqabağın incəliyini görmədi. Cariyəni bəhanə ilə uzaq bir yerə göndərdi və balqabaqsız eşşəklə birlikdə oldu və rüsvayçılıqla həlak oldu. Cariyə axşamüstü qayıdıb fəryad etdi ki, “Ey canım və ey gözümün nuru! Cinsiyyət orqanını gördün, balqabağı görmədin! Zikri gördün, o birini görmədin!” “Hər naqis məl’undur” demək, yəni hər naqis baxış və anlayış məl’undur. Əgər zahirdəki naqislər mərhumdurlarsa, məl’un deyillər. “Kora heç bir günah yoxdur” ayəsini oxu, günahı, lənəti, danlağı və qəzəbi inkar etdi.› Beyt 1408
M5:1408 — نعمت از دنیا خورد عاقل نه غم / جاهلان محروم مانده در ندم
M5:1408
Məna · به زبانِ تو — Sənin dilin · AI
انسان خردمند میداند چگونه از لذتها و نعمتهای دنیوی به اندازه و با بصیرت استفاده کند، اما انسان نادان که مقلد و بیخبر است، در حسرت و پشیمانی گرفتار میماند.
این بیت در بطن داستان کنیزک و خاتون، یک اصل کلی را بیان میکند. خاتون، نماد انسان جاهل و مقلد است که فقط ظاهر لذت (دانهای که مرغ میبیند) را میبیند و از خطر پنهان در آن (دام) بیخبر است. او با تقلیدی کورکورانه و دانشی ناقص، خود را به هلاکت میاندازد و در نهایت، هم از لذت محروم میشود و هم جانش را از دست میدهد و تنها پشیمانی برایش میماند.
در مقابل، «عاقل» که در داستان همان کنیزک است، کسی است که به «علم کامل» مجهز است. او میداند که چگونه از یک موقعیت بالقوه خطرناک، لذتی کنترلشده و ایمن بسازد (استفاده از کدو). بنابراین، او از نعمت دنیا بهرهمند میشود، بیآنکه دچار غم و هلاکت شود. این تمثیل مولاناست برای نشان دادن تفاوت میان معرفت کامل و دانش سطحی. خردمند با قناعت و علم، مرزها را میشناسد و از زندگی لذت میبرد (کلوا... و لا تسرفوا)، اما جاهل به دلیل حرص و بیبصیرتی، خود را در دامی میاندازد که پایانش حسرت (ندم) و نابودی است.
- ندم
- پشیمانی، حسرت
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.