Oxu› Dəftər 5› Cariyənin xatunun eşşəyi ilə şəhvətini təmin etməsi və onu keçi və ayı kimi insan şəhvətini təmin etməyə öyrətməsi, eşşəyin qəzibinə balqabaq taxması ki, ölçüsündən aşmasın. Xatun bunu öyrəndi, lakin balqabağın incəliyini görmədi. Cariyəni bəhanə ilə uzaq bir yerə göndərdi və balqabaqsız eşşəklə birlikdə oldu və rüsvayçılıqla həlak oldu. Cariyə axşamüstü qayıdıb fəryad etdi ki, “Ey canım və ey gözümün nuru! Cinsiyyət orqanını gördün, balqabağı görmədin! Zikri gördün, o birini görmədin!” “Hər naqis məl’undur” demək, yəni hər naqis baxış və anlayış məl’undur. Əgər zahirdəki naqislər mərhumdurlarsa, məl’un deyillər. “Kora heç bir günah yoxdur” ayəsini oxu, günahı, lənəti, danlağı və qəzəbi inkar etdi.› Beyt 1418
M5:1418 — ظاهرش دیدی سرش از تو نهان / اوستا ناگشته بگشادی دکان
M5:1418
Məna · به زبانِ تو — Sənin dilin · AI
تو تنها به ظاهر عمل توجه کردی و از حقیقت و راز پنهان آن غافل ماندی؛ پیش از آنکه به استادی و مهارت برسی، اقدام به کاری کردی که در آن تخصص نداشتی و به همین دلیل هلاک شدی.
این بیت بخشی از نوحهی کنیزک بر سر جنازهی خاتون است. خاتون با دیدن رابطهی کنیزک با خر، تنها به تقلید ظاهری و سطحی از آن عمل دست زد، اما از «راز» و نکتهی کلیدی آن — یعنی کدویی که کنیزک برای کنترل و ایمنی به کار میبرد — غافل ماند. این غفلت او را به هلاکت کشاند.
مولانا از این داستان نتیجهای عمیقتر میگیرد: بسیاری از افراد در سلوک معنوی یا هر حرفهی دیگری، تنها به پوستهی اعمال و رفتار بزرگان و استادان نگاه میکنند و بدون درک باطن، حکمت و شرایط آن، به تقلید کورکورانه میپردازند. «دکان گشودن پیش از استاد شدن» کنایهای است از ادعای مهارت و دست به کار شدن بدون طی کردن مراحل لازم برای کسب دانش و تجربه. این کار نه تنها به خود شخص آسیب میزند، بلکه میتواند دیگران را نیز گمراه کند. این بیت هشداری است در برابر سطحینگری و شتابزدگی در راهی که نیازمند معرفت عمیق و استادی است.
- سِر
- راز، باطن، حقیقت پنهان
- اوستا
- استاد، ماهر، متخصص
- بگشادی دکان
- کنایه از شروع به کار کردن یا ادعای استادی کردن است.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.