قرائت› دفتر ۱› بخش ۷۳ - مژده بردن خرگوش سوی نخچیران کی شیر در چاه فتاد› بیت ۱۳۴۶
M1:1346 — شیر را چون دید در چَه کُشته، زار / چرخ میزد شادمان تا مرغزار
M1:1346
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
兔子看到那头压迫他们的狮子惨死井底,便满心欢喜,一路旋转跳跃着跑回动物们等待的草地报信。
这句诗描绘了兔子在成功用计谋除掉暴君(狮子)后的狂喜之情。狮子曾是所有动物恐惧的根源,它的死亡意味着压迫的终结和自由的到来。因此,兔子的“旋转”(چرخ زدن)不仅仅是高兴,更是一种挣脱束缚后的释放,一种发自灵魂深处的、无法抑制的喜悦之舞。
在鲁米(Rumi)的笔下,这种舞蹈具有深刻的苏菲(Sufi)象征意义。紧随其后的诗句将兔子的舞蹈比作从泥土的禁锢中解放出来的树枝,在风中摇曳。这暗示着,当灵魂摆脱了“自我”(نفس, nafs)——即内在的暴君,如同那头狮子——的奴役时,也会体验到类似的、回归生命本源的狂喜与自由。兔子的舞蹈,正是灵魂从物质世界的牢笼中解脱,在神圣之爱的天风中舞动的缩影。
- زار
- 悲惨地,狼狈地。此处形容狮子死在井中的可悲情状。
- چرخ میزد
- 旋转,转圈。这个词常用来描绘苏菲行者的旋转舞(سماع, samāʿ),表达一种精神上的狂喜和陶醉状态。
- مرغزار
- 草地,牧场。在这里指代其他动物(نخچیران)聚居等待消息的地方。
- چَه
- 井。这是一个古旧的写法,现代波斯语中通常写作“چاه”。
خرگوش با دیدن شیر که در چاه نابود شده بود، از فرط شادی و رهایی، در راه بازگشت به سوی دشت و حیوانات دیگر، رقصکنان و چرخزنان پیش میرفت.
این بیت، اوج شادی خرگوش پس از پیروزی بر شیر را به تصویر میکشد. او که با هوش و تدبیر خود توانسته دشمنی قدرتمند را از میان بردارد، اکنون از مرگ حتمی رها شده است. این شادی صرفاً یک خوشحالی عادی نیست، بلکه یک وجد و شعف عمیق ناشی از «رهایی» است.
مولانا بلافاصله در ابیات بعدی، این رقص خرگوش را به یک تمثیل عرفانی بزرگتر پیوند میزند. همانطور که برگ از زندان خاک آزاد میشود و در هوا به رقص درمیآید، روح انسان نیز وقتی از زندان تن و تعلقات مادی (آب و گِل) رها شود، در هوای عشق الهی به رقص و پایکوبی درمیآید. شادی خرگوش، نمونۀ کوچکی از آن شادی عظیم روحانی است که نصیب سالکِ رها شده از نفس امّاره (که شیر نماد آن است) میشود. بنابراین، این چرخ زدن شادمانه، پیشدرآمدی برای توصیف رقص سماعگونۀ جانهای آزاد در محضر حق است.
- زار
- در اینجا به معنی بیچاره، درمانده، حقیر
- چرخ میزد
- میرقصید، به دور خود میچرخید (اشاره به نوعی رقص از سر شادی)
- مرغزار
- چمنزار، علفزار
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.