قرائت› دفتر ۱› بخش ۷۳ - مژده بردن خرگوش سوی نخچیران کی شیر در چاه فتاد› بیت ۱۳۴۷
M1:1347 — دست میزد چون رهید از دستِ مرگ / سبز و رقصان در هوا چون شاخ و برگ
M1:1347
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
این بیت، شادی وصفناپذیر خرگوش پس از رهایی از مرگ حتمی (شیر) را توصیف میکند و این رهایی را به شکوفایی و رقص یک گیاه در طبیعت تشبیه میکند.
این بیت در اوج داستان «شیر و نخچیران» قرار دارد. خرگوش که با هوش خود توانسته شیر ظالم را در چاه سرنگون کند، اکنون از مرگ رسته و به سوی دیگر حیوانات میشتابد تا مژدهٔ آزادی را به آنها بدهد. مولانا شادی او را یک شادی معمولی نمیبیند، بلکه آن را به پدیدهای عمیقتر در طبیعت پیوند میزند.
تشبیه خرگوش به «شاخ و برگ» بسیار مهم است. همانطور که شاخه و برگ از زندان خاک و محدودیت زمستان آزاد میشوند و در هوای بهاری به رقص درمیآیند، خرگوش نیز از «حبس» و ترس دائمی از شیر رها شده است. این شادی، یک رهایی وجودی است؛ گذار از مرگ به زندگی، از اسارت به آزادی. این رقص، بیانگر حیاتی است که دوباره به دست آمده و اکنون بیپروا و سبکبار، خود را در هوا رها میکند.
در ابیات بعدی، مولانا این تصویر را به یک اصل عرفانی تعمیم میدهد: جان انسان نیز در «آب و گِل» تن اسیر است و هنگامی که از این زندان رها شود، در هوای عشق الهی به رقصی شادمانه و ابدی درمیآید. بنابراین، رقص خرگوش نمونهای کوچک از رقص بزرگ کیهانی ارواح آزاد شده است.
- دست میزد
- کف میزد، از شدت شادی دستافشانی میکرد
- رهید
- رها شد، نجات یافت
- دستِ مرگ
- چنگال مرگ، کنایه از خطر قطعی کشته شدن
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.