قرائت› دفتر ۱› بخش ۹۵ - مضرت تعظیم خلق و انگشتنمای شدن› بیت ۱۸۸۱
M1:1881 — تا تو بودی آدمی دیو از پیَت / میدوید و میچشانید او میَت
M1:1881
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
این بیت میگوید تا وقتی که هنوز در تو جوهر انسانی وجود داشت، شیطان برای گمراه کردنت تلاش میکرد، اما اکنون که از شیطان هم بدتر شدهای، دیگر کاری با تو ندارد.
این بیت بخشی از هشداری است که مولانا دربارهٔ خطرات شهرت و ستایش دیگران میدهد. او توضیح میدهد که چگونه تحسین و تمجید مردم میتواند «نفس» انسان را مغرور و فرعونی کند و او را از مسیر انسانیت خارج سازد.
در اینجا، مولانا وضعیت گذشتهٔ فرد را با حال امروزش مقایسه میکند. روزگاری بود که این شخص هنوز «آدم» بود؛ یعنی با وجود ضعفهایش، هنوز جوهر انسانی و قابلیت نجات در او وجود داشت. در آن دوران، شیطان (دیو) او را هدفی ارزشمند برای وسوسه میدید و مانند ساقیای که شراب (مَی) تعارف میکند، پیوسته او را با لذتهای گناهآلود میفریفت. این «شراب» نماد هر آن چیزی است که انسان را از خود و خدا غافل میکند.
اما اکنون، در اثر غرور و تباهی، آن شخص چنان در خوی شیطانی استوار شده که دیگر حتی شیطان هم از او فرار میکند. او دیگر طعمه نیست، بلکه خود به یک نیروی شیطانی تبدیل شده است. این تصویر تکاندهنده نشان میدهد که سقوط اخلاقی تا کجا میتواند پیش برود: به جایی که حتی منبع اصلی شرارت نیز از مخلوق خود بیزار و گریزان میشود.
- دیو
- شیطان، اهریمن
- از پیَت
- به دنبال تو، در پی تو
- مَیَت
- مَی تو را، به تو شراب
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.