پڑھیے› دفتر ۱› اس حدیث کی بیان میں کہ بے شک تمہارے رب کے لیے تمہارے زمانے کے دنوں میں خاص رحمتیں ہیں، خبردار ان کی طرف متوجہ ہو جاؤ› بیت ۱۹۵۸
M1:1958 — گوش و هش دارید این اوقات را / در ربایید این چنین نفحات را
M1:1958
معنی و شرح · به زبانِ تو — آپ کی زبان · AI
در این ایام خاص، کاملاً هشیار و آگاه باشید تا بتوانید این فرصتهای معنوی و الهامات الهی را که گذرا هستند، دریافت کنید و از دست ندهید.
این بیت، تفسیر و تأکیدی است بر حدیث نبوی که در عنوان این بخش آمده: «همانا پروردگار شما را در روزگار عمرتان نسیمهای رحمتی است؛ پس هان، خود را در معرض آنها قرار دهید». مولانا این حدیث را به زبان شعر درآورده و مخاطب را به بیداری و آمادگی کامل فرا میخواند.
«نفحات» (جمع نفحه) به معنای وزشها و نسیمهای لطیف است و در اصطلاح عرفانی، به تجلیات ناگهانی و فیضهای معنوی خداوند اشاره دارد که بر دل سالک میوزد. این الهامات و گشایشهای روحانی، دائمی نیستند، بلکه مانند نسیمی گذرا میآیند و میروند. به همین دلیل، مولانا هشدار میدهد که باید «گوش و هش» داشت؛ یعنی با تمام حواس ظاهری و باطنی آماده بود. این آمادگی صرفاً یک انتظار منفعلانه نیست، بلکه تلاشی فعالانه برای «در ربودن» این فرصتهاست. فعل «در ربایید» به معنای قاپیدن و به چنگ آوردن است و نشان میدهد که این لحظات معنوی بسیار ارزشمند و فرّار هستند و اگر انسان غافل باشد، آنها را برای همیشه از دست خواهد داد.
در ابیات بعدی، مولانا این مفهوم را بیشتر باز میکند و میگوید که یک نسیم رحمت آمد و رفت و نسیم دیگری در راه است. این تأکید بر تکرار اما ناپایدار بودن این فرصتهاست. بنابراین، این بیت دعوتی است به زیستن در «حال» و غنیمت شمردن لحظات نابی که خداوند برای رشد معنوی انسان فراهم میکند.
- نفحات
- جمع نَفحه، به معنی وزشها، نسیمهای رحمت، الهامات و فیضهای الهی
- هش
- هوش، آگاهی، ذهن بیدار
- در ربایید
- بقاپید، به سرعت بگیرید، غنیمت بشمارید
- اوقات
- جمع وقت، در اینجا لحظهها و فرصتهای خاص معنوی
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.