M1:2819 — ور تو گویی جزو پیوستهٔ کلست / خار می‌خور خار مقرون گلست

مولانا در اینجا به یک استدلال رایج اما سطحی در عرفان پاسخ می‌دهد. برخی ممکن است بگویند که چون همه چیز در عالم، جزئی از یک کل الهی است (وحدت وجود)، پس فرقی میان ظاهر و باطن، یا اصل و فرع نیست. مولانا این دیدگاه را با یک مثال ساده و قوی به چالش می‌کشد.

در ابیات قبل، او از کسانی صحبت می‌کند که به جای حقیقت، به دنبال سایه و نمودهای آن می‌دوند؛ مانند شکارچی که به جای پرنده، سایه‌اش را دنبال می‌کند. بیت مورد نظر، پاسخ به این اعتراض فرضی است: «مگر سایه (جزء) به پرنده (کل) متصل نیست؟ مگر خار (جزء) به بوتهٔ گل (کل) وصل نیست؟»

پاسخ مولانا طعنه‌آمیز و کوبنده است: «بسیار خوب. اگر این اتصال به معنای یکی بودن است، پس برو و خار بخور، چون خار هم به گل متصل است.» این استدلال، پوچ بودن این نگاه را آشکار می‌کند. هرچند خار و گل از یک ریشه‌اند، اما یکی لطیف و معطر است و دیگری تیز و آزاردهنده. اتصال ظاهری، به معنای یکسانی در ماهیت و ارزش نیست. مولانا تأکید می‌کند که باید میان حقیقت (گل) و عوارض جانبی آن (خار) تمایز قائل شد و تنها به دنبال اصل بود، نه هر چیزی که به آن متصل است.

Этот бейт — язвительный ответ Руми на упрощённое пантеистическое утверждение, что «всё есть одно». Руми использует его, чтобы раскритиковать тех, кто, гоняясь за внешними формами или тенями (как в предыдущих стихах), оправдывает себя, говоря, что тень (часть) связана с настоящей птицей (целым).

Руми доводит этот аргумент до абсурда: «Хорошо, — говорит он, — если часть и целое неразличимы, то иди и ешь шипы, ведь они тоже “связаны” с прекрасной розой». Этот образ наглядно показывает, что, хотя шип и роза растут на одном стебле, они не тождественны по своей сути и ценности. Связь не означает равенства.

Таким образом, Руми подчёркивает необходимость различения (фуркан). В духовном поиске нельзя довольствоваться тенью вместо сущности, злом вместо добра, или формой вместо смысла, просто потому что они кажутся связанными. Необходимо стремиться к самому «целому» — к истинной сути, к «жемчужине», а не к её дешёвой имитации.