پڑھیے› دفتر ۱› خلیفہ کا تحفہ قبول کرنا اور اس تحفے اور اس گھڑے سے کمال بے نیازی کے ساتھ عطاء فرمانا› بیت ۲۸۸۱
M1:2881 — چون گرسنه میشوی سگ میشوی / تند و بد پیوند و بدرَگ میشوی
M1:2881
معنی و شرح · به زبانِ تو — آپ کی زبان · AI
این بیت میگوید که وقتی اسیر نیازهای جسمانی مثل گرسنگی میشوی، طبیعت حیوانی و پست تو بیدار میشود و اخلاقت تند و رفتارت زشت میگردد.
مولانا در اینجا با تشبیهی تکاندهنده، تأثیر نیازهای اولیهٔ جسم بر روان و شخصیت انسان را نشان میدهد. او میگوید وقتی گرسنگی بر تو غلبه میکند، جنبههای انسانی و والای خود را از دست میدهی و مانند سگی درنده میشوی که فقط به فکر رفع نیاز خود است.
این «سگ شدن» به معنای از دست دادن خویشتنداری و بروز صفاتی چون پرخاشگری («تند»)، ناسازگاری با دیگران («بد پیوند») و رذالت و بیاصالتی («بدرگ») است. در این حالت، تمام تمرکز فرد بر جسم و نیازهای آن معطوف میشود و از معنویت و سلوک باز میماند.
این بیت در ادامهٔ بحث «گِلخواری» (وابستگی به دنیا) آمده است. مولانا هشدار میدهد که نوسان میان گرسنگی شدید (که تو را سگ میکند) و سیری بیش از حد (که در بیت بعد میگوید تو را به «مرداری» بیحرکت تبدیل میکند)، مانع اصلی حرکت در راه معنوی است. سالک باید با ریاضت و میانهروی، این نفس حیوانی را مهار کند تا بتواند در «راه شیران» قدم بردارد.
- بد پیوند
- ناسازگار، بدخلق، کسی که با دیگران نمیسازد
- بدرَگ
- بیاصل و نسب، فرومایه، پستفطرت
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.