M1:628 — هست این را خوش جواب ار بشنوی / بگذری از کفر و در دین بِگروی

این بیت در میانه‌ی بحثی داغ درباره‌ی جبر و اختیار قرار دارد. مولانا پس از آوردن دلایلی مبنی بر وجود اختیار در انسان (مانند احساس شرم و پشیمانی)، به یک شبهه‌ی مهم می‌پردازد: شاید کسی بگوید که این احساس اختیار ناشی از غفلت ما از حقیقت جبر الهی است. یعنی ما فکر می‌کنیم مختاریم چون از این حقیقت که خداوند همه‌چیز را مقدر کرده، بی‌خبریم.

مولانا در این بیت، همچون استادی که می‌خواهد نکته‌ای کلیدی را بیان کند، توجه مخاطب را جلب می‌کند و وعده می‌دهد که پاسخی «خوش» و شنیدنی برای این شبهه وجود دارد. این پاسخ صرفاً یک استدلال عقلی نیست، بلکه حقیقتی است که اگر با جان و دل شنیده شود، می‌تواند فرد را از «کفر» به «دین» برساند.

در اینجا «کفر» به معنای انکار مسئولیت و اختیار انسان و پناه بردن به جبر برای توجیه سستی‌ها و گناهان است. از دید مولانا، این نوع جبرگرایی، پوششی برای فرار از حقیقت است. در مقابل، «دین» در این بیت به معنای درک متعادل و صحیح از رابطه‌ی انسان با خداست؛ یعنی پذیرفتن قضا و قدر الهی در عین به رسمیت شناختن اختیار و مسئولیت خویش. ابیات بعدی نشان می‌دهند که این «پاسخ خوش» از طریق تجربه‌ی «درد» و «بیماری» به دست می‌آید، زیرا در آن لحظات است که انسان به اختیار خود در توبه و بازگشت آگاه می‌شود.